Pitanja i odgovori

Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.

Odgovori su dati polazeći od prethodnih iskustava, uvida i gledišta Stručne službe SKGO o primeni nadležnosti lokalne samouprave, od potvrđene dobre prakse u gradovima i opštinama, kao i od iskustava saradnje SKGO sa partnerima iz republičkih institucija i različitih organizacija koje sarađuju sa lokalnim vlastima u Srbiji. Odgovori Stručne službe SKGO ne predstavljaju zvanično tumačenje primene propisa koji uređuju rad lokalnih vlasti, nego njeno mišljenje u vezi sa konkretnim pitanjem koje je postavljeno.

Baza pitanja i odgovora može se pretraživati preko pojma koje se pojavljuje u određenom pitanju ili odgovoru i preko tematskih oblasti, odnosno podtema, koje čine delove nadležnosti lokalne samouprave u Republici Srbiji.

Sve predloge i komentare u vezi sa ovim servisom možete poslati na e-mejl pitaj@skgo.org

Postavite pitanje

Baza pitanja i odgovora

Lokalne finansije i javna svojina

Koji iznos dnevnice za službeno putovanje u zemlji treba isplaćivati zaposlenima u turističkoj organizaciji kao indirektnom korisniku budžeta?

Članom 118. stav 1. tačka 2) Zakona o radu ("Sl. glasnik RS", br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje), propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu za vreme provedeno na službenom putovanju u zemlji.

Članom 3. Zakona o radu propisano je da se kolektivnim ugovorom kod poslodavca, u skladu sa zakonom, uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa i međusobni odnosi učesnika kolektivnog ugovora.

Takođe, istim članom definisano je da je pravilnik o radu opšti akt preduzeća kojim se uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa kao i slučajevi u kojima se donosi pravilnik o radu:

1) ako kod poslodavca nije osnovan sindikat ili nijedan sindikat ne ispunjava uslove reprezentativnosti ili nije zaključen sporazum o udruživanju u skladu sa ovim zakonom;

2) ako nijedan učesnik kolektivnog ugovora ne pokrene inicijativu za početak pregovora radi zaključivanja kolektivnog ugovora;

3) ako učesnici kolektivnog ugovora ne postignu saglasnost za zaključivanje kolektivnog ugovora u roku od 60 dana od dana započinjanja pregovora;

4) ako sindikat, u roku od 15 dana od dana dostavljanja poziva za početak pregovora za zaključivanje kolektivnog ugovora, ne prihvati inicijativu poslodavca.

Obzirom da ne postoji kolektivni ugovor za zaposlene u turističkim organizacijama (odnosno ne postoji uopšte za oblast turizma), turistička organizacija osnovana od stane jedinice lokalne samouprave može u slučajevima predviđenim u članu 3. Zakona o radu, doneti pravilnik o radu kojim će između ostalog definisati pravo zaposlenog na naknadu troškova za službena putovanja u zemlji kao i iznos naknade (dnevnice). Pravilnik o radu donosi nadležni organ kod poslodavca, utvrđen zakonom, odnosno osnivačkim ili drugim opštim aktom poslodavca, a kod poslodavca koji nema svojstvo pravnog lica donosi ovlašćeno lice u skladu sa zakonom. Pravilnikom se ne mogu utvrditi manja prava za zaposlene niti se zaposleni može staviti u nepovoljnji položaj od onoga što je utvrđeno Zakonom o radu.

U skladu sa članom 18. stav 1. tačka 2) Zakona o porezu na dohodak građana (“Sl. glasnik RS", br. 24/2001, 80/2002, 80/2002 - dr. zakon, 135/2004, 62/2006, 65/2006 - ispr., 31/2009, 44/2009, 18/2010, 50/2011, 91/2011 - odluka US, 7/2012 - usklađeni din. izn., 93/2012, 114/2012 - odluka US, 8/2013 - usklađeni din. izn., 47/2013, 48/2013 - ispr., 108/2013, 6/2014 - usklađeni din. izn., 57/2014, 68/2014 - dr. zakon, 5/2015 - usklađeni din. izn., 112/2015, 5/2016 - usklađeni din. izn., 7/2017 - usklađeni din. izn., 113/2017, 7/2018 - usklađeni din. izn., 95/2018, 4/2019 - usklađeni din. izn. i 86/2019), ne oporezuje se do 2.349,00 dinara po osnovu cele dnevnice, odnosno do pripadajućeg iznosa za polovinu dnevnice, utvrđene na način i u skladu sa propisima nadležnog državnog organa. Na iznos preko toga plaća se porez po stopi od 10%.

Sistem lokalne samouprave

Šta se tačno podrazumeva pod naučnom oblasti “pravne nauke“, s obzirom da se često na konkursima za određena mesta službenika na položaju kao uslov traži visoko obrazovanje iz naučne oblasti „pravne nauke“. Sa kojim sve diplomama kandidati ispunjavaju uslove da su završili pravne nauke. Da li se i diploma policijske akademije treće ili četvrte godine smatra oblašću „pravnih nauka“?

Pravilnikom o listi stručnih, akademskih i naučnih naziva ("Službeni glasnik RS", br. 53/2017, 114/2017, 52/2018, 21/2019.), koji je utvrdio Nacionalni savet za visoko obrazovanje, definisana je Lista stručnih, akademskih i naučnih naziva sa naznakom zvanja odgovarajućeg stepena studija iz odgovarajućih obrazovno-naučnih i obrazovno-umetničkih oblasti i skraćenice tih naziva.

Izvod iz liste za oblast pravne nauke.pdf

Sistem lokalne samouprave

Da li se na lice koje je izabrano na konkursu i prošlo obuku i položilo ispit za obavljanje poslova komunalnog milicionara po Zakonu o komunalnoj miliciji (Lex specialis), a u kome nema pojašnjenja odredaba o pripravničkom stažu, primenjuje čl. 125. i 126. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018 i 113/2017 - dr. zakon)? Da li je za buduće zaposlene komunalne milicionare obavezan pripravnički staž prilikom zaposlenja na neodređeno vreme, koliko dugo i od čega zavisi dužina pripravničkog staža? Da li je pripravnički staž obavezan samo za lica koja zasnivaju radni odnos u komunalnoj miliciji, a nisu predhodno radila u organima lokalne samouprave, državne uprave ili državnim službama? Da li poslodavac može ili mora da gore navedenim licima odredi Rešenjem pripravnički staž i koliko dugo?

Članom 35. Zakona o komunalnoj miliciji („Sl. glasnik RS“, broj 49/19) je propisano:

„Komunalni milicionar, pored uslova predviđenih propisima iz člana 34. ovog zakona, mora da ispunjava i posebne uslove, i to da:

  • ima psihofizičku sposobnost potrebnu za obavljanje poslova komunalne milicije;
  • ne postoje bezbednosne smetnje za obavljanje poslova komunalnih milicionara;
  • ima položen ispit za komunalnog milicionara (u daljem tekstu: ispit);
  • ima stečeno najmanje srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju i najmanje jednu godinu radnog iskustva u struci.

Psihofizičku sposobnost iz stava 1. tačka 1) ovog člana utvrđuje Zavod za zdravstvenu zaštitu radnika Ministarstva unutrašnjih poslova i izdaje lekarsko uverenje o tome na način predviđen za proveru psihofizičke sposobnosti policijskih službenika.

Izuzetno, u radni odnos za obavljanje poslova komunalnog milicionara može se primiti policijski službenik u statusu ovlašćenog službenog lica, preuzimanjem iz Ministarstva unutrašnjih poslova, pod uslovom da ispunjava i ostale uslove predviđene ovim zakonom.

Na popunjavanje radnih mesta komunalnih milicionara putem preuzimanja na osnovu stava 3. ovog člana, shodno se primenjuju propisi koji se odnose na preuzimanje službenika“.

S druge strane, članom 34. Zakona o komunalnoj miliciji je predviđeno da  na prava i dužnosti iz radnog odnosa komunalnih milicionara primenjuju se propisi koji uređuju prava i dužnosti iz radnog odnosa zaposlenih u jedinicama lokalne samouprave, ako ovim zakonom nije drukčije uređeno.

Međutim, u kontekstu postavljenog pitanja ključan je član 37.  Zakona o komunalnoj miliciji, kojim je predviđeno sledeće:

„Stručno osposobljavanje za obavljanje poslova komunalnog milicionara sprovodi se pre polaganja ispita za komunalnog milicionara.

Nadležni organ jedinice lokalne samouprave sa nezaposlenim licem (u daljem tekstu: kandidat za komunalnog milicionara) zaključuje ugovor o stručnom osposobljavanju bez naknade, radi stručnog osposobljavanja za obavljanje poslova komunalnog milicionara i polaganje ispita za komunalnog milicionara.

Ugovor iz stava 2. ovog člana zaključuje se najduže na godinu dana.

Uslovi i način izbora kandidata za komunalnog milicionara za stručno osposobljavanje iz stava 1. ovog člana, elementi ugovora o stručnom osposobljavanju, kao i prava i obaveze kandidata za komunalnog milicionara i organa jedinice lokalne samouprave po okončanju stručnog osposobljavanja i druga pitanja od značaja za stručno osposobljavanje, utvrđuje nadležni organ jedinice lokalne samouprave.

Program stručnog osposobljavanja za obavljanje poslova komunalnog milicionara, koji obavezno sadrži stručno-teorijski deo i praktični deo programa, način provere stručne osposobljenosti kandidata za komunalnog milicionara, način vrednovanja i verifikacije programa i projekciju troškova programa po jednom učesniku, sporazumno donose ministar nadležan za sistem lokalne samouprave i ministar nadležan za unutrašnje poslove.

Program stručnog osposobljavanja iz stava 5. ovog člana i proveru stručne osposobljenosti kandidata za komunalnog milicionara sprovodi ministarstvo nadležno za unutrašnje poslove, u saradnji sa ministarstvom nadležnim za sistem lokalne samouprave.

Po sprovedenom programu stručnog osposobljavanja iz stava 5. ovog člana i provere stručne osposobljenosti kandidata za komunalnog milicionara, ministarstvo nadležno za unutrašnje poslove dostavlja nadležnom organu jedinice lokalne samouprave uverenje (sertifikat) o ostvarenom uspehu kandidata za komunalnog milicionara.

Troškovi stručnog osposobljavanja iz stava 1. ovog člana obezbeđuju se u budžetu jedinice lokalne samouprave“.

S obzirom na odredbe citiranog člana 37. Zakona o komunalnoj miliciji nema mesta primeni odredbi Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave koje regulišu položaj pripravnika i pripravničkog staža.

Sistem lokalne samouprave

U slučaju iz člana 54. stav 1. Zakona o zaposlenima u AP i JLS, koji organ vrši raspoređivanje ukoliko postoji upražnjeno radno mesto na koje se može rasporediti službenik na položaju, koji je dao ostavku i kome je proteklo vreme (mandat), odnosno ako je organ ukinut?

Članom 54. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave (“Sl. glasnik RS, broj 21/16, 113/17, 95/18, 119/17 - dr. zakon, 95/18 – dr. - zakon) je propisano:

“Službenik kome je prestao rad na položaju iz razloga utvrđenih članom 51. tač. 1), 2) i 10) ovog zakona ima pravo da kod poslodavca bude raspoređen na drugo radno mesto za koje ispunjava uslove.

Ukoliko ne postoji radno mesto na koje može biti raspoređen, službenik ima pravo na naknadu plate u trajanju od tri meseca u visini koju je imao u vreme prestanka rada na položaju, iz razloga utvrđenih članom 51. tač. 1) i 10) ovog zakona.

Pravo na naknadu plate iz stava 2. ovog člana može se izuzetno produžiti do tri meseca ukoliko u tom vremenu službenik stiče pravo na penziju.

Pravo iz stava 2. ovog člana prestaje pre isteka roka od tri meseca, zasnivanjem radnog odnosa ili sticanjem prava na penziju prema propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju.

Službenik pravo iz st. 2. i 3. ovog člana ostvaruje kod poslodavca kod koga je ostvarivao prava po osnovu rada na položaju.

Pravo iz st. 2. i 3. ovog člana, po zahtevu službenika, utvrđuje organ nadležan za njegovo postavljenje.

Zahtev za ostvarivanje prava iz stava 2. ovog člana, službenik može uputiti najkasnije u roku od 15 dana od dana prestanka rada na položaju, s tim što pravo iz stava 2. ovog člana ostvaruje od narednog dana od dana prestanka rada na položaju”.

Razlozi predviđeni prvim stavom citiranog člana 54.  su protek vremena na koje je službenik na položaju postavljen, podnošenje pismene ostavke od strane službenika na položaju i ukidanje položaja.

S obzirom da je članom 4. istog zakona propisano da za  službenike i nameštenike u jedinicama lokalne samouprave, prava i dužnosti u ime poslodavca, vrši načelnik gradske ili opštinske uprave ako je obrazovana kao jedinstven organ, odnosno načelnik uprave za pojedine oblasti, ili načelnik uprave gradske opštine odnosno, eventualno, vršilac dužnosti shodno članu 56. zakona, to se ima primeniti i u slučaju raspoređivanja iz člana 54. stav 1. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave i to na situacije  proteka vremena na koje je službenik na položaju postavljen i podnošenja pismene ostavke od strane službenika na položaju.

Sistem lokalne samouprave

Zakon o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave u članu 13. propisuje da funkcioneru autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave funkcija prestaje u slučaju: isteka vremena na koje je izabran, imenovan ili postavljen, podnošenja ostavke i razrešenja, kao i u drugim slučajevima utvrđenim zakonom i drugim propisima kojima se uređuje prestanak funkcije, odnosno radnog odnosa. radi se o zaposlenom Opštinske uprave koji je izabran na funkciju zamenika predsednika opštine i shodno tome mu miruje radni odnos u Opštinskoj upravi. On u skorije vreme navršava 65 godina života i ima više od 15 godina staža osiguranja. Imajući u vidu da funkcioneru (zamenik predsednika opštine) mandat traje do isteka mandata skupštine, da li u ovom slučaju treba doneti rešenje o prestanku radnog odnosa u Opštinskoj upravi, shodno članu 163. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave i da li se ovaj zaposleni odjavljuje sa Opštinske uprave i prijavljuje kao izabrano lice i nastavlja sa obavljanjem funkcije do isteka mandata? Da li u tom slučaju on mora da podnese zahtev za ostvarivanje prava na starosnu penziju nadležnom fondu za penzijsko i invalidsko osiguranje? Ukoliko ovaj funkcioner nastavi obavljanje funkcije do isteka mandata da li je potrebno da nadležno radno telo skupštine donese odgovarajući akt kojim će utvrditi nastavak radnog odnosa funkcionera do isteka mandata?

Članom 13. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave (“Sl. glasnik RS, broj 21/16, 113/17, 95/18, 119/17 - dr. zakon, 95/18 – dr. - zakon) je propisano:

“Funkcioneru autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave funkcija prestaje u slučaju:

1. isteka vremena na koje je izabran, imenovan ili postavljen;

2. podnošenja ostavke;

3. razrešenja, kao i u drugim slučajevima utvrđenim zakonom i drugim propisima kojima se uređuje prestanak funkcije, odnosno radnog odnosa”.

Članom 163. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave je predviđeno:

“Službeniku prestaje radni odnos po sili zakona:

1) danom navršenja 65 godina života ako ima najmanje 15 godina staža osiguranja;

2) ako pravnosnažno bude osuđen na bezuslovnu kaznu zatvora od najmanje šest meseci - danom pravnosnažnosti presude;

3) ako je neraspoređen, a ne bude premešten na drugo radno mesto - narednog dana od proteka dva meseca, odnosno proteka roka iz člana 54. st. 2. i 3. ovog zakona za službenika na položaju, otkad je postao neraspoređen;

4) ako ne položi državni stručni ispit prema planu i programu za stepen stručne spreme koji je stekao dodatnim obrazovanjem;

5) ako mu na vanrednom ocenjivanju rešenjem bude određena ocena "ne zadovoljava";

6) ako neopravdano izostane sa rada najmanje tri uzastopna dana - trećeg dana izostanka sa rada.

Pored razloga iz stava 1. ovog člana službeniku radni odnos prestaje i iz drugih razloga predviđenih opštim propisima o radu kojima se uređuje prestanak radnog odnosa nezavisno od volje zaposlenog i volje poslodavca”.

Članom 79. Zakona o radu se predviđa sledeće:

“Zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog:

1) odlaska na odsluženje, odnosno dosluženje vojnog roka;

2) upućivanja na rad u inostranstvo od strane poslodavca ili u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva;

3) privremenog upućivanja na rad kod drugog poslodavca u smislu člana 174. ovog zakona;

4) izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca;

5) izdržavanja kazne zatvora, odnosno izrečene mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere, u trajanju do šest meseci.

Zaposleni kome miruju prava i obaveze iz stava 1. ovog člana ima pravo da se u roku od 15 dana od dana odsluženja, odnosno dosluženja vojnog roka, prestanka rada u inostranstvu, odnosno kod drugog poslodavca, prestanka funkcije, povratka sa izdržavanja kazne zatvora, odnosno mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere - vrati na rad kod poslodavca.

Prava iz st. 1. i 2. ovog člana ima i bračni drug zaposlenog koji je upućen na rad u inostranstvo u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva”.

S obzirom da je propisano da funkcioneru  jedinice lokalne samouprave funkcija prestaje u slučaju isteka vremena na koje je izabran, imenovan ili postavljen; podnošenja ostavke; razrešenja, kao i u drugim slučajevima utvrđenim zakonom i drugim propisima kojima se uređuje prestanak funkcije, odnosno radnog odnosa, a da se ništa od toga u konkretnom slučaju nije desilo, to znači da nema potrebe da nadležno radno telo skupštine donosi bilo kakav akt kojim se utvrđuje nastavak mandata funkcije odnosno radnog odnosa.

S druge strane, za razliku od odredbi Zakona o radu i to člana 175., kojim je propisano da radni odnos prestaje kad zaposleni navrši 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja, ako se poslodavac i zaposleni drukčije ne sporazumeju, Zakon o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ne daje takvu opciju, već je članom 163. propisano da službeniku prestaje radni odnos po sili zakona danom navršenja 65 godina života ako ima najmanje 15 godina staža osiguranja. Shodno navedenom, potrebno je doneti rešenje o prestanku radnog odnosa, pošto u ovom slučaju radni odnos prestaje po sili zakona i shodno tome ne može se dalje ostvarivati pravo na mirovanje radnog odnosa, a u smislu člana 79. Zakona o radu.