Questions and answers
On this page, SKGO publishes answers from the SKGO Expert Service to questions received from local administrations about the functioning of local self-government and the responsibilities of cities and municipalities.
Ako je vozilo parkrano na kolovozu, suprotno odredbama Zakona o bezbenosti saobraćaja na putevima, da li se to može smatrati i činjenjem kojim se ometa odvijanje saobraćaja, odnosno ugrožava bezbedno odvijanje saobraćaja na putu?
To jeste činjenje koje ugrožava bezbednost saobraćaja i uređeno je ZOBS-om. U članu 296. Zakon propisuje postupanje ovlašćenih lica (policije i komunalne milicije) kada zateknu vozilo parkirano ili zaustavljeno suprotno odredbama ovog Zakona.
Za razliku od ZOBS-a, Zakon o putevima, radi bezbednog odvijanja saobraćaja na putu, uređuje označavanje i uklanjanje onesposobljenog vozila za dalju vožnju.
Da li se nadležnosti saobraćajnih inspektora JLS odnose samo na oblast zaštite (ne i oblast održavanja jer je to komunalna delatnost što je nadzor komunalnog inspektora) opštinskih puteva i ulica u naseljima na osnovu čl. 108. Zakona i da li saobraćajni inspektori mogu postupati direktno po odredbama Zakona uzimajući u obzir da se u članu 108. navodi ''u vršenju poslova inspekcijskog nadzora nad primenom propisa kojima se uređuje zaštita opštinskih puteva i ulica''?
Ne znači. Održavanje ulica i puteva je komunalna delatnost koju uređuje JLS, na osnovu Zakona o komunalnim delatnostima, te je opštinski inspektor ovlašćen da vrši nadzor nad održavanjem ulica, opštinskih i nekategorisanih puteva.
Odredbe Zakona o putevima o zaštiti puta opštinski inspektor primenjuje neposredno.
Da li i koje mere inspektor nalaže u slučaju kada je na putu ili putnom zemljištu izgrađen neki objekat (šahta, zgrada...) i koji je godinama tu, a predstavka je sada podneta?
Ako se radi o izgrađenom objektu, predstavku treba ustupiti građevinskoj inspekciji.
U principu, potrebno je ispitati na osnovu čega je npr. seoski vodovod izgrađen, odnosno priključak na vodovod izveden, da li je predat na održavanje, postoji li mogućnost izmeštanja i sl., te zavisno od utvrđenog proceniti dalje postupanje. Istina, dokazivanje u ovim situacijama je otežano zbog proteka vremena i neposedovanja odgovarajuće dokumentacije.
Da li opština može da bude upravljač puteva (izraz stara se nad upravljanjem puteva) pa da sama sebi izdaje npr. uslove za projektovanje?
Zakonom nije uređen ni prelazni režim po pitanju upravljanja putevima do osnivaanja/izbora upravljača. Ustavom i ZLS propisano je da se opština „stara o izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i korišćenju lokalnih puteva i ulica“ (Ovlašćenje „stara se” treba shvatiti u smislu brige, truda, zauzimanja, nastojanja i preduzimanja praktičkih mera, u okviru propisane nadležnosti, da se predviđeni poslovi lokalne samouprave uspešno obave, i ovaj pojam pretpostavlja da su poslovi i mere već propisani – uređeni, da su subjekti obavljanja poslova već obrazovani i organizovani i da nadležni organ opštine treba, u okviru ovog ovlašćenja, da merama operativnog i praktičnog usmeravanja dovede do toga da se oni i izvršavaju.
Kada je reč o upravljaču javnog puta, Zakon o putevima definiše „upravljača javnog puta“ - upravljač javnog puta je javno preduzeće, privredno društvo i drugi oblici organizovanja koji u skladu sa zakonom kojim se uređuje položaj javnih preduzeća mogu da obavljaju delatnost od opšteg interesa. Iz citiranog člana Zakona proizilazi da upravljač javnog puta ne može biti gradska/opštinska uprava, te je potrebno ove poslove preneti drugom JKP (koje bi moralo biti i registrovano za obavljanje ove delatnosti) ili poveriti poslove putem javne nabavke ovlašćenim pravnim licima u skladu sa JPP.
Zakon o putevima u članu 9. navodi šta je obuhvaćeno delatnošću upravljanja:
„Upravljanje javnim putevima je delatnost od opšteg interesa.
Upravljanje javnim putevima obuhvata:
- planiranje, projektovanje, izgradnju, rekonstrukciju, održavanje i zaštitu javnog puta;
- vršenje investitorske funkcije na projektovanju, izgradnji, održavanju i rekonstrukciji javnog puta;
- organizovanje i obavljanje stručnih poslova na projektovanju, izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i zaštiti javnog puta;
- ustupanje radova na projektovanju, izgradnji, održavanju, rekonstrukciji i stručnom nadzoru javnog puta;
- organizovanje stručnog nadzora nad izgradnjom, rekonstrukcijom, održavanjem i zaštitom javnog puta;
- organizovanje naplate i kontrolu naplate naknada za upotrebu javnog puta, vršenje javnih ovlašćenja;
- praćenje stanja putne mreže;
- zaštitu javnog puta;
- označavanje javnog puta i vođenje evidencije o javnim putevima i o saobraćajno-tehničkim podacima za te puteve;
- upravljanje saobraćajem i organizovanje i obavljanje brojanja vozila na javnom putu.“
Članom 10. definisan je pojam upravljača javnog puta. U stavu 4. navedenog člana propisano je da delatnost upravljanja opštinskim putevima, ulicama i nekategorisanim putevima, koji nisu deo državnog puta I i II reda, može da obavlja javno preduzeće, odnosno društvo kapitala čiji je jedini vlasnik jedinica lokalne samouprave, kao i drugo društvo kapitala i preduzetnik, kome je nadležni organ jedinice lokalne samouprave poverio obavljanje delatnosti upravljanja opštinskim putevima, ulicama i nekategorisanim putevima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje javno-privatno partnerstvo i koncesije. Uravljač javnog puta je javno preduzeće, društvo kapitala ili preduzetnik koji obavlja delatnost upravljanja javnim putevima iz člana 9. stav 2. zakona. Ukoliko javno preduzeće, društvo kapitala ili preduzetnik obavlja samo pojedine poslove iz člana 9. stav 2.zakona, neće se smatti upravljačem javnog puta.
Iz svega navedenog nedvosmisleno proizlazi da opština ne može biti upravljač javnog puta.
Da li fizičko lice može da obavlja javni prevoz tereta pošto se u samoj definiciji javnog prevoza spominje da može da obavlja i fizičko lice osim privrednih društava?
Kako inspektor da se ponaša ako javni put nije još uvek upisan kao svojina grada - još uvek se nalazi na privatnoj parceli?
Prema članu 7. Zakona o putevima („Sl. glasnik RS“, 41/18 i 95/18-dr. zakon) nadležni organ JLS dužan je da donese odluku o utvrđivanju nekategorisanih puteva. Nadležni organ JLS može odlukom uvrstiti nekategorisani put u javni put u slučaju da su ispunjeni kriterijumi za kategorizaciju javnih puteva.
Činjenica da neki put nije upisan u katastru kao javni put, nekategorisani i sl i da se isti ne nalazi u svojini JLS nije od presudnog uticaja za postupanja nadležnog inspektora u konkretnoj situaciji ukoliko se na parceli koja je privatno vlasništvo de facto nalazi put.
Zakonom o putevima, članom 119. propisano je da: javni putevi, sa pripadajućim objektima i zemljištem, na kojem su izgrađeni do dana stupanja na snagu ovog zakona, upisaće se u javne knjige o evidenciji prava na nepokretnostima kao javna svojina Republike Srbije, autonomne pokrajine, odnosno jedinice lokalne samouprave. Dakle, prema Zakonu o putevima upis se sprovodi po službenoj dužnosti od strane katastra, dok raniji vlasnik ima mogućnost da potražuje odgovarajuću naknadu u postupku prema zakonu kojim je regulisana eksproprijacija.
Kako postupiti ako se teretnim vozilom obavlja prevoz putnika (u tovarnom delu), uz naknadu?
Da li fizičko lice može obavljati prevoz za lične potrebe teretnim vozilom čiji je vlasnik?
Da li se uz stop tablicu mora posedovati i odelo? Odnosi se na prevoz putnika gde je tablica dozvoljena? Da li je zakonito zaustaviti vozilo bez službenog odela?
Za razliku od člana 160. Zakona, kojim je propisano ovlašćenje Inspektora (republičkog), pokrajinskog i lokalnog, da isticanjem stop tablice zaustavlja i pregleda autobuse i putnička vozila kojima se obavlja prevoz u drumskom saobraćaju, članom 163. Zakona o prevozu putnika propisana je obaveza Inspektora, tj. samo republičkog inspektora da u vršenju inspekcijskog nadzora nosi službeno odelo.
Smatramo da je i lokalnim saobraćajnim inspektorima potrebno obezbediti službenu odeću. Takođe, treba imati u vidu i odredbe ZOBS (reflektujući prsluk sa odgovarajućim natpisom).
Da li prevoznik javnog tereta i korisnik prevoza moraju imati sklopljen ugovor i da li se isti mora nalaziti u vozilu ili je dovoljno inspektoru samo tovarni list ili otpremnica?
Ukoliko u nekoj jedinici lokalne samouprave nije formiran parking servis nema se kome poveriti vozilo na čuvanje prema Pravilniku o privremenom oduzimanju vozila. U tom slučaju na koji način se može primeniti zaštitna mera?
Da li se vozilo može isključiti na način da mesto parkiranja bude na adresi nadziranog subjekta, dok su tablice i dozvola kod inspektora?
Zakonom o prevozu putnika u drumskom saobraćaju propisano je ovlašćenje inspektora da pod zakonom propisanim uslovima isključi vozilo, odredi mesto parkiranja, oduzme registarske tablice i saobraćajnu dozvolu. Pri tom, Zakon nije bliže definisao „mesto parkiranja“, osim što je u članu 151, pored toga što je zabranio korišćenje isključenog vozila za vreme trajanja isključenja, ustanovio obavezu lica kome je vozilo isključeno da na mestu parkiranja koje mu je određeno, obezbedi vozilo i plati troškove parkiranja.
Saglasno izloženom, inspektor je ovlašćen da prema okolnostima konkretnog slučaja odredi mesto parkiranja, koje može biti i adresa prebivališta/sedišta nadziranog subjekta ili drugo mesto, uz obavezu nadziranog subjekta da uvek obezbedi vozilo, a ako se na mestu koje je određeno za parkiranje vozila plaća parkiranje i da plati troškove parkiranja.