Questions and answers
On this page, SKGO publishes answers from the SKGO Expert Service to questions received from local administrations about the functioning of local self-government and the responsibilities of cities and municipalities.
Da li Načelnik mora ili može da premesti službenika na to radno mesto? Da li službenik ima pravo žalbe na izmenu sistematizacije, jer je promena sa namerom da se uslove promene za premeštaj? Da li je u skladu sa zakonom da službenik obavlja poslove u zvanju saradnik, a sada iste opise poslova sistematizuju u zvanje savetnik s tim što i na konkretnom radnom mestu ostaje taj opis poslova, ali u nižem zvanju?
Prema članu 79. Zakona o zaposlenima u autnomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS" broj 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021, 113/2017 - dr. zakon, 95/2018 - dr. zakon, 86/2019 - dr. zakon, 157/2020 - dr. zakon i 123/2021 - dr. zakon), radno mesto može da se popuni kad se ispune dva uslova: da je radno mesto predviđeno Pravilnikom o sisteamtizaciji i da je njegovo popunjavanje predviđeno Kadrovskim planom za tekuću godinu. Kad se oba uslova ispune, načelnik uprave, odnosno rukovodilac organa, službe ili organizacije, odlučuje da li je potrebno da se radno mesto popuni. Shodno tome, nije obavezno da se upražnjeno radno mesto (predviđeno aktom o sistematizaciji i Kadrovskim planom) popuni, već je odluka o tome da li će ono popuniti, diskreciono pravo rukovodioca organa.
Član 81. Zakona reguliše način popunjavanja radnog mesta. Prema navedenom članu, izvršilačko radno mesto se popunjava trajnim premeštajem, sprovođenjem internog konkursa, preuzimanjem službenika ili zasnivanjem radnog odnosa nakon sprovedenog javnog konkursa. Član 82. Zakona utvrđuje redosled radnji pri popunjavanju radnog mesta. Stav 1. navedenog člana propisuje da pri popunjavanju izvršilačkog radnog mesta prednost ima premeštaj službenika, sa napredovanjem ili bez njega. Ako poslodavac odluči da radno mesto ne popuni premeštajem, sprovodi se interni konkurs. Ako interni konkurs nije uspeo, radno mesto može da se popuni preuzimanjem službenika od drugog poslodavca iz člana 4. ovog zakona, odnosno iz državnog organa. Ako se radno mesto ne popuni ni preuzimanjem službenika, obavezno se sprovodi javni konkurs. Ako ni javni konkurs nije uspeo, radno mesto se ne popunjava, ali poslodavac može odlučiti da se sprovede novi javni konkurs.
Kada je u pitanju premeštaj službenika, član 112. Zakona utvrđuje da službenik može, zbog potrebe rada, da bude trajno ili privremeno premešten na drugo odgovarajuće radno mesto. Stav 2. navedenog člana predviđa da za premeštaj službenika zbog potrebe rada nije potrebna saglasnost službenika. Član 113. Zakona definiše pojam odgovarajućeg radnog mesta. Odgovarajuće radno mesto jeste ono radno mesto čiji se poslovi rade u istom zvanju kao poslovi radnog mesta sa koga se službenik premešta i za koje službenik ispunjava sve uslove. U članu 114. Zakon utvrđen je pojam trajnog premeštaja i u njemu se kaže da službenik može da bude trajno premešten na drugo odgovarajuće radno mesto, ako to nalažu organizacija ili racionalizacija poslova ili drugi opravdani razlozi.
Član 114a Zakona o zaposlenima u AP i JLS reguliše trajni premeštaj na zahtev službenika. Prema navedenom članu, službenik može, u skladu sa potrebama i organizacijom rada organa, na svoj zahtev da bude trajno premešten na radno mesto čiji se poslovi rade u nižem zvanju od poslova radnog mesta sa kojeg se službenik premešta, ako ispunjava uslove za rad na tom radnom mestu. U tom slučaju, službenik ostvaruje pravo na platu radnog mesta na koje je premešten.
Dakle, postupak otpočinjanja popunjavanja radnog mesta i način njegovog popunjavanja su diskreciono pravo načelnika uprave, a ne izričita obaveza. Ono što je potrebno imati u vidu da za premeštaj zbog potreba rada nije potrebna saglasnost službenika i da službenik bez svoje saglasnosti može da bude trajno premešten na drugo odgovarajuće radno mesto, ako to nalažu organizacija ili racionalizacija poslova ili drugi opravdani razlozi. Sa druge strane, na sopstveni zahtev službenik može trajno da se premesti, ali na radno mesto u nižem zvanju u odnosu na radno mesto sa kojeg se premešta.
Što se prava na žalbu zbog izmene akta o sistemtizaciji, zaposleni takvo pravo nema, jer je pravilnik o sistemtizaciji opšti akt. Budući da se radi o opštem aktu, može se pokrenuti postupak ocene ustavnosti i zakonitosti Pravlinika pred Ustavnim sudom, ako podnosilac inicijative za ocenu ustavnosti i zakonitosti smatra da za to postoje opravdani razlozi. Na rešenje o raspoređivanju kao pojedinačnom aktu donetom na osnovu izmena i dopuna pravilnika o sistematizaciji, zaposleni ima pravo žalbe Žalbenoj komisiji.
Po pitanju napredovanja, Zakon o zaposlenima u AP i JLS u članu 133đ. kaže da službenik napreduje premeštajem na neposredno više izvršilačko radno mesto u istom ili drugom organu. Neposredno više izvršilačko radno mesto jeste ono čiji se poslovi rade u neposredno višem zvanju ili u istom zvanju ali na radnom mestu rukovodioca uže unutrašnje jedinice. Dalje se u članu 133e. kaže da rukovodilac može da premesti, odnosno rasporedi na neposredno više izvršilačko radno mesto službenika kome je najmanje dva puta uzastopno određena ocena „ističe se”, ako postoji slobodno radno mesto i službenik ispunjava uslove za rad na njemu. Izuzetno, službenik koji je premešten na neposredno više izvršilačko radno mesto jer mu je dva puta uzastopno određena ocena „ističe se” može, i ako ne ispunjava uslove vezane za radno iskustvo u struci, da bude premešten na neposredno više radno mesto ako mu je opet određena ocena „ističe se”. Rukovodilac može da premesti na neposredno više izvršilačko radno mesto službenika kome je u periodu od pet godina uzastopno najmanje određena ocena „dobar”. Ocene na kojima je zasnovano jedno napredovanje ne uzimaju se u obzir za sledeće napredovanje. Prekid u ocenjivanju usled odsutnosti sa rada službenika ne smatra se prekidom uzastopnosti iz st. 1–3. ovog člana.
Dakle, ukoliko službenik radi na radnom mestu u zvanju saradnik, rukovodilac organa ga ne može rasporediti ili premestiti na radno mesto u zvanju savetnika jer se može napredovati na radno mesto koje je razvrstano u neposredno više zvanje od zvanja na kome službenik radi (mlađi savetnik), tako da bi na radno mesto u zvanju savetnika službenik mogao biti rasporedjeno ili premešteno kroz dva naprednovanja, po pravilima utvrđenim zakonom.
Kada je u pitanju razvrstavanje radnog mesta, kriterijumi za razvrstavanje i merila za opis radnih mesta regulisana su Uredbom o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 88/2016, 12/2022, 113/2017 - dr. zakon, 95/2018 - dr. zakon, 86/2019 - dr. zakon, 157/2020 - dr. zakon i 123/2021 - dr. zakon). U članu 4 Uredbe se kaže da se položaji i izvršilačka radna mesta razvrstavaju se da bi se iskazao njihov značaj i doprinos u ostvarivanju nadležnosti odnosno poslova autonomne pokrajine, jedinice lokalne samouprave i gradske opštine.
U članu 10. Uredbe su propisana merila za procenu radnog mesta. To su: složenost poslova, samostalnost u radu, odgovornost, poslovna komunikacija i kvalifikacije. U zavisnosti od navednih merila, službenička radna mesta se razvrstavaju u zvanja samostalnog savetnika, savetnika, mlađeg savetniak, saradnika, mlađeg saradnika, višeg referenta, referenta i mlađeg referenta.
Član 9. stav 1. Uredbe propisuje da se izvršilačka radna mesta razvrstavaju tako što se na opis svih poslova radnog mesta primene merila za procenu radnog mesta i potom odredi zvanje koje najbolje odgovara radnom mestu.
Sastavljanje opisa radnog mesta, prema članu 23. Uredbe sastoji se od dve faze: sastavljanja prethodnog opisa radnog mesta i sastavljanja konačnog opisa radnog mesta. Prethodni opis radnog mesta sastavlja se tokom pripreme novog ili izmene važećeg pravilnika, kada se uvodi novo radno mesto, spajaju radna mesta ili menja zvanje koje je određeno na postojećem radnom mestu. Konačni opis radnog mesta sastavlja se nakon analize prethodnog opisa radnog mesta i razvrstavanja radnog mesta i unosi se u pravilnik. Konačni opis radnog mesta sastavlja se pošto se radnom mestu odredi zvanje. Pored elemenata iz prethodnog opisa radnog mesta, konačni opis radnog mesta sadrži i naziv zvanja u koje je radno mesto razvrstano i potrebne kompetencije iz obrasca kompetencija. Konačni opis radnog mesta odobrava rukovodilac unutrašnje organizacione jedinice u kojoj se vrše poslovi upravljanja ljudskim resursima.
Da li sednica Skupštine opštine može da zaseda, radi i odlučuje zakonito ako istoj nije prisutan sekretar sekretar Skupštine, a nije postavljen ni zamenik sekretara Skupštine?
Članom 28. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Sl. glasnik RS", br. 129/2007, 83/2014 - dr. zakon, 101/2016 - dr. zakon, 47/2018 i 111/2021 - dr. zakon) utvrđeno je da je skupština opštine je najviši organ opštine koji vrši osnovne funkcije lokalne vlasti, utvrđene Ustavom, zakonom i statutom. Skupštinu opštine čine odbornici, koje biraju građani na neposrednim izborima, tajnim glasanjem, u skladu sa zakonom i statutom opštine. Skupština opštine se smatra konstituisanom izborom predsednika skupštine i postavljenjem sekretara skupštine.
Dalje se u članu 33. istog Zakona kaže da skupština opštine odlučuje ako sednici prisustvuje većina od ukupnog broja odbornika. Odluke se donose većinom glasova prisutnih odbornika, ukoliko zakonom ili statutom nije drukčije određeno. O donošenju statuta, budžeta, prostornih i urbanističkih planova odlučuje se većinom glasova od ukupnog broja odbornika. Naposletku, članom 34. stav 1 istog Zakona predviđeno je da sednicu skupštine opštine saziva predsednik skupštine, po potrebi, a najmanje jednom u tri meseca.
Dakle, zaključujemo da je za zakonitost održavanja sednice, odnosno zakonitost postupka donošenja odluka na njoj važna usaglašenost sa citiranim odredbama Zakon o lokalnoj samoupravi.
U skladu sa članom 40. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Sl. glasnik RS", br. 129/2007, 83/2014 - dr. zakon, 101/2016 - dr. zakon, 47/2018 i 111/2021 - dr. zakon) skupština opštine ima sekretara koji se stara o obavljanju stručnih poslova u vezi sa sazivanjem i održavanjem sednica skupštine i njenih radnih tela i rukovodi administrativnim poslovima vezanim za njihov rad. Sekretar skupštine se postavlja, na predlog predsednika skupštine, na četiri godine i može biti ponovo postavljen. Za sekretara skupštine opštine može biti postavljeno lice koje ima stečeno visoko obrazovanje iz naučne oblasti pravne nauke na osnovnim akademskim studijama u obimu od najmanje 240 ESPB bodova, master akademskim studijama, specijalističkim akademskim studijama, specijalističkim strukovnim studijama, odnosno na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine ili specijalističkim studijama na fakultetu, sa položenim stručnim ispitom za rad u organima uprave i radnim iskustvom od najmanje tri godine. Skupština opštine može, na predlog predsednika skupštine, razrešiti sekretara i pre isteka mandata. Sekretar može imati zamenika koji ga zamenjuje u slučaju njegove odsutnosti. Zamenik sekretara skupštine opštine postavlja se i razrešava na isti način i pod istim uslovima kao i sekretar.
Iz navedenih odredbi vidimo da su poslovi sekretara skupštine tačno utvrđeni zakonom i ograničeni na obavljanje stručnih poslova u vezi sa sazivanjem i održavanjem sednica skupštine i njenih radnih tela i rukovođenjem administrativnim poslovima vezanim za njihov rad.
Shodno tome, mišljenja smo da se sednica Skupštine ne može održati bez sekretara, a posebno i ako se ima u vidu činajenica da se skupština smatra konstituisanom kada je izabran predsednik skupštine i sekretar skupštine.
Da li se prilikom računanja minulog rada uzima u obzir i radni staž ostvaren u državnom organu, organu teritorijalne autonomije odnosno lokalne samouprave druge države koja je bivša republika nekadašnje SFRJ, konkretno BIH?
Dodatak za radno vreme provedeno u radnom odnosu (minuli rad), kao element za utvrđivanje plate, regulisan je članom 36. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u lokalnoj samoupravi ("Sl. glasnik RS" broj 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023). Prema navedenom članu, zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji. Pravo na minuli rad ostvaruje se i za godine rada kod poslodavca od koga je organ, odnosno poslodavac preuzeo nadležnosti, poslove i zaposlene.
Zaposleni ostvaruje pravo na minuli rad i za godine rada provedene u organima ranijih saveznih država čiji je pravni sledbenik Republika Srbija, a koji su usled promene državnog uređenja prestali da postoje.
Dakle, pravo na minuli rad se ostvaruje za godine rada u organima Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, Savezne Republike Jugoslavije i Državne zajednice Srbije i Crne Gore. Shodno tome, period rada u organima lokalne samouprave u republikama bivše SFRJ, što znači i u organima opština nekadašnje SR Bosne i Hercegovini se ne uzima u obzir prilikom računanja godina staža za pravo na dodatak za vreme provedeno u radnom odnosu.
Da li posle razrešenja od strane Skupštine opštine v.d. direktora javno komunalnog preduzeća, istom sleduje funkcionerska palta i ako sleduje na koji period i pod kojim uslovima?
Da li se za ostvarivanje prava na jubilarnu nagradu vrši sabiranje radnog staža koji je zaposleni ostvario u Opštinskoj upravi, Ministarstvu finansija - Poreskoj upravi, i u upravama dve Gradske opštine koje su u sastavu istog Grada? Do sada zaposleni nije ostvario pravo na jubilarnu nagradu ni kod jednog od poslodavaca.
Članom 50. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Službeni glasnik RS", br. 38/ 2019, 55/ 2020, 51/2022 i 44 2023) predviđeno je da zaposleni ima pravo na jubilarnu novčanu nagradu u visini prosečne mesečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji prema objavljenom podatku organa nadležnog za poslove statistike, za poslednji mesec u prethodnoj kalendarskoj godini u odnosu na kalendarsku godinu u kojoj se jubilarna nagrada ostvaruje, s tim što se visina novčane nagrade uvećava za 30% i to:
1) Za 10 godina rada u radnom odnosu – u visini mesečne prosečne zarade,
2) Za 20 godina rada u radnom odnosu – u visini novčane nagrade iz tačke 1) ovog stava uvećane za 30%,
3) Za 30 godina rada u radnom odnosu – u visini novčane nagrade iz tačke 2) ovog stava uvećane za 30%,
4) Za 35 godina rada u radnom odnosu – u visini novčane nagrade iz tačke 3) ovog stava uvećane za 30%,
5) Za 40 godina rada u radnom odnosu – u visini novčane nagrade iz tačke 4) ovog stava uvećane za 30%.
Zaposleni ostvaruje pravo na jubilarnu nagradu za navršenih 10, 20, 30, 35 i 40 godina rada provedenih u radnom odnosu u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno jedinice lokalne samouprave, bez obzira na to u kom organu je zaposleni ostvarivao prava iz radnog odnosa. U slučaju da je poslodavac preuzeo poslove i zaposlene od drugog poslodavca kao uslov za ostvarivanje prava na jubilarnu nagradu računaju se i godine rada u radnom odnosu kod prethodnog poslodavca. Jubilarna nagrada se isplaćuje u roku od 30 dana od dana ostvarivanja ovog prava. Zaposleni ima pravo na jubilarnu nagradu kod poslodavca, ako to pravo u kalendarskoj godini nije ostvario u drugom državnom organu, organu autonomne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave u kojem je radio pre rada kod poslednjeg poslodavca.
U ovom konkretnom slučaju zaposlenom će se kao jubilarne godine rada sabrati sve godine u radnom odnosu u upravi gradske opštine, gradskih uprava grada, kao i u Ministarstvu finansija, jer se radi o državnom organu.
Da li zaposleni kome miruje radni odnos u Predškolskoj ustanovi, ostvaruje pravo na isplatu jubilarne nagrade u istoj ustanovi i ako mu u trenutku navršenih 20 godina rada miruje radni odnos? Radni odnos je u Narodnoj skupštini Republike Srbije u trenutku navršenih 20 godina rada.
Članom 79. Zakona o radu ("Sl. glasnik RS", br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđeno je da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog:
1) odlaska na odsluženje, odnosno dosluženje vojnog roka;
2) upućivanja na rad u inostranstvo od strane poslodavca ili u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva;
3) privremenog upućivanja na rad kod drugog poslodavca u smislu člana 174. ovog zakona;
4) izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca;
5) izdržavanja kazne zatvora, odnosno izrečene mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere, u trajanju do šest meseci.
Zaposleni kome miruju prava i obaveze iz stava 1. ovog člana ima pravo da se u roku od 15 dana od dana odsluženja, odnosno dosluženja vojnog roka, prestanka rada u inostranstvu, odnosno kod drugog poslodavca, prestanka funkcije, povratka sa izdržavanja kazne zatvora, odnosno mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere - vrati na rad kod poslodavca. Prava iz st. 1. i 2. ovog člana ima i bračni drug zaposlenog koji je upućen na rad u inostranstvo u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva.
Član 7. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave ("Službeni glasnik RS", br. 43/2017, 97/2020) upućuje na pomenuti član 79. Zakona o radu i na isti način utvrđuje pravo na mirovanje radnog odnosa zaposlenih u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja.
Članom 42. istog posebnog kolektivnog ugovora predviđeno je da je poslodavac dužan da zaposlenom isplati jubilarnu nagradu i to:
- za 10 godina rada u radnom odnosu – 50% prosečne plate;
- za 20 godina rada u radnom odnosu – jedna prosečna plata;
- za 30 godina rada u radnom odnosu – jedna i po prosečna plata;
- za 35 godina rada u radnom odnosu – dve prosečne plate.
Pod prosečnom platom iz stava 1. ovog člana podrazumeva se prosečna plata zaposlenog ostvarena u prethodna tri meseca koji prethode mesecu sticanja prava na jubilarnu nagradu, odnosno prosečna zarada u Republici Srbiji u prethodnom mesecu u odnosu na mesec sticanja prava na jubilarnu nagradu, prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike, ako je to povoljnije po zaposlenog. Zaposleni stiče pravo na jubilarnu nagradu u godini u kojoj navršava 10, 20, 30 i 35 godina rada ostvarenih u radnom odnosu.
Međutim, kako zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada u ustanovi predškolskog vaspitanja i obrazovanja, pravo na jubilarnu nagradu ne može se ostvariti u toj ustanovi.
Da li je kao preduslov zaključenja Ugovora o dopunskom radu u gradskoj opštini, a sa zaposlenim kod drugog poslodavca neophodna saglasnost Komisije za davanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava?
Članom 27k stavovima 4/6. predviđeno je da počev od 1. januara 2021. godine ukupan broj zaposlenih na određeno vreme (izuzev u svojstvu pripravnika), lica angažovanih po ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge, kao i posredstvom agencije za privremeno zapošljavanje i lica angažovanih po drugim osnovama, kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, osim izuzetno, uz suglasnost Vlade, na predlog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva. U ograničenje iz stava 4. ovog člana ne ubrajaju se lica u radnom odnosu na odrešeno vreme radi zamene odsutnog zaposlenog do njegovog povratka, lica radno angažovana posredstvom Nacionalne službe za zapošljavanje u cilju sprovođenja mera aktivne politike zapošljavanja (javni radovi i dodatno obrazovanje i obuke), lica angažovana radi realizacije projekata koji se finansiraju sredstvima Evropske unije ili sredstvima donacija, ukoliko se naknade za njihov rad, sa pripadajućim porezima i doprinosima, finansiraju iz ovih izvora, kao i lica angažovana od strane korisnika programa obuke, akreditovanih realizatora obuke koji su upisani u Stalnu listu predavača i drugih realizatora obuka koju vodi Nacionalna akademija za javnu upravu. Izuzetno od stava 4. ovog člana, korisnik javnih sredstava koji ima manje od 50 zaposlenih na neodređeno vreme može da ima najviše do sedam zaposlenih, odnosno angažovanih lica u smislu stava 4. ovog člana.
Dakle, ukoliko konkretno angažovanje po osnovu ugovora o dopunskom radu premašuje broj koji predstavlja 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, za to angažovanje će biti potrebna suglasnost komisije Vlade Republike Srbije.
Pošto se načelnik uprave bira javnim konkursom, da li se novim zakonom zamrzava radno mesto iz druge gradske uprave? Nakon isteka, smene ili ostavke mesta na položaju, da li je zakonom moguće raspoređivanje u upravi na određeno ili na neodređeno vreme? Da li se 15 godina radnog staža računa u minuli rad, ako se pređe u drugu gradsku upravu?
U skladu sa odredbama Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021, 113/2017 - dr. zakon, 95/2018 - dr. zakon, 86/2019 - dr. zakon, 157/2020 - dr. zakon i 123/2021 - dr. zakon) načelnik uprave kao službenik na položaju nema pravo na mirovanje radnog odnosa kod prethodnog ili istog poslodavca. Međutim, službеnik kоmе је prеstао rаd nа pоlоžајu (nаčеlnik uprаvе/zаmеnik) prоtеkоm vrеmеnа nа kоје је pоstаvlјеn, pоdnоšеnjеm pismеnе оstаvkе i ukidаnjеm pоlоžаја imа prаvо dа kоd pоslоdаvcа budе rаspоrеđеn nа drugо rаdnо mеstо zа kоје ispunjаvа uslоvе, а štо је prоpisаnо članom 54. Zаkоnа.
Što se trajanja radnog odnosa tiče, službenik na položaju nakon javnog konkursa biva primljen u radni odnos na neodređeno vreme, a sam položaj je ograinčen na 5 godine, dok kasnijim raspoređivanjem na drugo radno mesto u upravi nastavlja radni odnos na neodređeno vreme.
Što se tiče pitanja minulog rada, staž iz druge uprave se svakako računa u minuli rad, primenom člana 36. stav 1 Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) koji kaže da zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji.
Članom 37. Zakona o kulturi propisano je sledeće: "Osnivač može imenovati vršioca dužnosti direktora ustanove, bez prethodno sprovedenog javnog konkursa, u slučaju kada direktoru prestane dužnost pre isteka mandata, odnosno kada javni konkurs za direktora nije uspeo." S obzirom da je vršilac dužnosti lice zaposleno u istoj ustanovi kulture na neodređeno vreme, zaključen je aneks ugovora o radu. Da li je neophodno da vršiocu dužnosti miruje radni odnos u ustanovi za vreme obavljanja funkcije?
Članom 37. Zakona o kulturi (“Sl. glasnik RS”, br. 72/2009, 13/2016, 30/2016 - ispr., 6/2020, 47/2021 i 78/2021) predviđeno je da osnivač može imenovati vršioca dužnosti direktora ustanove, bez prethodno sprovedenog javnog konkursa, u slučaju kada direktoru prestane dužnost pre isteka mandata, odnosno kada javni konkurs za direktora nije uspeo. Vršilac dužnosti direktora može obavljati tu funkciju najduže jednu godinu. Isto lice ne može biti dva puta imenovano za vršioca dužnosti direktora iz stava 1. ovog člana. Vršilac dužnosti direktora mora da ispunjava uslove za izbor kandidata za direktora iz člana 36. stav 1. ovog zakona. Vršilac dužnosti direktora ima sva prava, obaveze i ovlašćenje direktora.
Član 79. Zakona o radu (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđa da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada između ostalog i zbog izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca.
Imajući u vidu da iako se radi o vršiocu dužnosti direktora ustanove, to lice ipak vrši funkciju i ima pravo na mirovanje radnog odnosa kod poslodavca.
Da li pravo na isplatu solidarne pomoći za rodjenje deteta zaposlenog iz Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinici lokalne samouprave, zastareva po isteku 3 godine od rođenja deteta?
Član 51. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS" broj 38/2019, 51/2022 i 44/2023) uređujesolidarnu pomoć zaposlenima. Stav 1. tačka 9. navedenog člana predviđa da zaposleni ima pravo na solidarnu pomoć za slučaj rođenja deteta - u visini prosečne mesečne zarade bez poreza i doprinosa u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku organa nadležnog za poslove statistike.
Da bi se ostvario pravo na solidarnu pomoć, potrebno je da zaposleni podnese zahteva, sa odgovorajućim dokazom (izvod iz MKR). Shodno članu 170. Zakona o zaposlenima u AP i JLS, akt kojim se se odlučuje o pravima, obavezama i odgovornostima službenika iz radnog odnosa, pa tako i akt o pravu na solidarnu pomoć, donosi se u formi rešenja, saglasno zakonu kojim se uređuje opšti upravni postupak, i ima karakter upravnog akta.
Zastarelost potraživanja iz radnog odnosa reguliše Zakon o radu, koji je u ovom slučaju lex generalis za propise kojima su uređena prava i obaveze zaposlenih u jedinicama lokalne samouprave (Zakon o zaposlenima u AP i JLS; Poseban kolektivni ugovor za zaposlene u JLS). Član 196. Zakona o rada propisuje da sva novčana potraživanja iz radnog odnosa zastarevaju u roku od tri godine od dana nastanka obaveze. Shodno tome, i prava na solidarnu pomoć za rođenje deteta zastareva u roku od 3 godine.
Postavlja se pitanje od kog dana se računa zastarelost. Prema članu 361. Zakona o oblaigacionim odnosima, zastarelost počinje teći prvog dana posle dana kada je poverilac (zaposleni) imao pravo da zahteva ispunjenje obaveze, ako zakonom za pojedine slučajeve nije drugačije propisano. Kako u Posebnom kolektivnom ugovoru nema posebnog roka za rok zastarelosti prava na solidarnu pomoći za rođenje deteta, rok zastarelosti od 3 godine se računa od narednog dana od dana rođenja deteta.
Da li lice koje je u penziji (nije invalidska penzija) i ima 55 godina života može da bude direktor javnog preduzeća?
Članom 25. Zakona o javnim preduzećima ("Sl. glasnik RS", br. 15/2016 i 88/2019) predviđeno je da za direktora javnog preduzeća iz člana 24. ovog zakona, može biti imenovano lice koje ispunjava sledeće uslove:
1) da je punoletno i poslovno sposobno;
2) da ima stečeno visoko obrazovanje na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, odnosno na osnovnim akademskim studijama u obimu od najmanje 240 ESPB bodova, master akademskim studijama, master strukovnim studijama, specijalističkim akademskim studijama ili specijalističkim strukovnim studijama;
3) da ima najmanje pet godina radnog iskustva na poslovima za koje se zahteva visoko obrazovanje iz tačke 2) ovog člana;
4) da ima najmanje tri godine radnog iskustva na poslovima koji su povezani sa poslovima javnog preduzeća;
5) da poznaje oblast korporativnog upravljanja;
6) da ima radno iskustvo u organizovanju rada i vođenju poslova;
7) da nije član organa političke stranke, odnosno da mu je određeno mirovanje u vršenju funkcije u organu političke stranke;
8) da nije osuđivano na kaznu zatvora od najmanje šest meseci;
9) da mu nisu izrečene mere bezbednosti u skladu sa zakonom kojim se uređuju krivična dela, i to:
(1) obavezno psihijatrijsko lečenje i čuvanje u zdravstvenoj ustanovi;
(2) obavezno psihijatrijsko lečenje na slobodi;
(3) obavezno lečenje narkomana;
(4) obavezno lečenje alkoholičara;
(5) zabrana vršenja poziva, delatnosti i dužnosti.
Statutom ili osnivačkim aktom mogu biti određeni i drugi uslovi koje lice mora da ispuni da bi bilo imenovano za direktora javnog preduzeća. Direktor javnog preduzeća je funkcioner koji obavlja javnu funkciju. Direktor ne može imati zamenika.
U skladu sa članom 30. istog zakona direktor javnog preduzeća imenuje se nakon sprovedenog javnog konkursa.
Dakle, navedeni propis ne pravi ograničenje u pogleda toga da, ukoliko ispunjava sve druge uslove, penzioner bude izabran po javnom konkursu za direktora javnog preduzeća.
Da li službenik gradske uprave koji je bio suspendovan sa rada zbog disciplinskog postupka od 2021. godine do juna 2023. godine i vraćen na posao obustavom postupka zbog zastarelosti vođenja istog, ima pravo na godišnji odmor za 2022. godinu i koliko dana? S obzirom da zbog suspenzije nije prvi deo mogao započeti i koristiti u 2022. godini i isti iskoristiti do kraja 2022. godine iz razloga suspenzije, da li sada do kraja juna ima pravo na taj prvi deo od 2 nedelje ili samo na drugi deo godišnjeg odmora koji nije mogao da započne i koristi u prethodnoj godini? Da li ima pravo na naknadu godišnjeg odmora za 2021. godinu s obzirom da zbog suspenzije nije koristio a postupak je zastareo, odnosno pozitivno rešen za zaposlenog?
Pravo na godišnji odmor zaposlenog i njegova dužina utvrđuju se u skladu sa čl. od 68. do 70. Zakona o radu, dok su merila za utvrđivanje godišnjeg odmora određena članom 17. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave.
Članom 69. Zakona o radu propisano je da svakoj kalendarskoj godini zaposleni ima pravo na godišnji odmor u trajanju utvrđenom opštim aktom i ugovorom o radu (rešenjem), a najmanje 20 radnih dana.
Vreme korišćenja godišnjeg odmora utvrđena je članom 73. Zakona o radu i članovima 18. i 19. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u JLS. Prema članu 73. Zakona o radu godišnji odmor koristi jednokratno ili u dva ili više delova, u skladu sa zakonom. Ako zaposleni koristi godišnji odmor u delovima, prvi deo koristi u trajanju od najmanje dve radne nedelje neprekidno u toku kalendarske godine, a ostatak najkasnije do 30. juna naredne godine. Zaposleni ima pravo da godišnji odmor koristi u dva dela, osim ako se sa poslodavcem sporazume da godišnji odmor koristi u više delova.
Prema članu 18. Posebnog kolektivnog ugovora,vreme korišćenja godišnjeg odmora utvrđuje se planom korišćenja godišnjeg odmora. Plan korišćenja godišnjeg odmora donosi rukovodilac organa najkasnije do kraja aprila kalendarske godine, nakon prethodno pribavljenog mišljenja rukovodilaca unutrašnjih organizacionih jedinica u organu jedinice lokalne samouprave, vodeći računa o pisanom zahtevu zaposlenog. Plan korišćenja godišnjeg odmora sadrži: ime i prezime zaposlenog, radno mesto, trajanje godišnjeg odmora, vreme korišćenja godišnjeg odmora i ime zaposlenog koji menja zaposlenog za vreme korišćenja godišnjeg odmora. Članom 19. propisano je da se na osnovu plana korišćenja godišnjeg odmora, donosi za svakog zaposlenog rešenje kojim se utvrđuje ukupno trajanje godišnjeg odmora prema merilima propisanim Posebnim kolektivnim ugovorom, kao i vreme korišćenja godišnjeg odmora. Poslodavac može da izmeni vreme određeno za korišćenje godišnjeg odmora ako to zahtevaju potrebe posla, najkasnije pet radnih dana pre dana određenog za korišćenje godišnjeg odmora. Rešenje o korišćenju godišnjeg odmora može da se dostavi zaposlenom i u elektronskom obliku.
S obzirom na konkretnu situaciju i činjenicu da je zaposleni bio suspedovan, odnosno udaljen sa rada od 9. 3.2021. godine, a da je posle okončanja vođenja disciplinskog postupka zbog zastarelosti vraćen na posao 7.6.2023. godine, potrebno je imati u vidu sledeće:
- godišnji odmor se utvrđuje za svaku kalendarsku godinu rešenjm poslodavca i pravo je na osnovu rada. Kako je zaposleni tokom 2022. godine bio udaljen sa rada zbog vođenja disciplinskog postupka, isti nije imao pravo na godišnji odmor za 2022. godinu. te mu shodno tome nije ni utvrđeno pravo na godišnji odmor za 2022. godinu.
- Budući da je zaposleni vraćen na posao 7.6.2023. godine, on ima sva prava iz radnog odnosa u skladu sa zakonskim propisima, pa tako i pravo na godišnji odmor, Pravo na godišnji odmor mu se određuje rešenjem rukovodioca organa. Zaposleni godišnji odmor za 2023. godinu bi trebalo da koristi u skladu sa Planom godišnjeg odmora i sa potrebama posla.
Kada se radi o pravu na naknadu štete zbog niskorišćenog godišnjeg odmora, prema Zakonu o radu i Posebnom kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicima lokalne samouprave, ovo pravo se može ztvrditi isključivo u slučaju prestanka radnog odnosa. Član 20. Posebnog kolektivnog ugovora propisuje da, u slučaju prestanka radnog odnosa, poslodavac je dužan da zaposlenom koji nije iskoristio godišnji odmor u celini ili delimično, isplati novčanu naknadu umesto korišćenja godišnjeg odmora u visini prosečne plate koju je ostvario u prethodnih 12 meseci, srazmerno broju dana neiskorišćenog godišnjeg odmora. Navedeno pravo utvrđuje se i isplaćuje u skladu sa rešenjem poslodavca, u roku od 30 dana od prestanka radnog odnosa.
Kako u kontretnom slučaju nije došlo do prestanka radnog odnosa, zaposleni nema pravo na nakandu štete zbog neiskorišćenog godišnjeg odmora za 2022. godinu, mada, kako je gore navedeno, nije imao pravo ni na godišnji odmor za navedenu godinu jer je bio udaljen sa rada zbog vođenja disciplinskog postupka.