Questions and answers
On this page, SKGO publishes answers from the SKGO Expert Service to questions received from local administrations about the functioning of local self-government and the responsibilities of cities and municipalities.
Da li JLS može doneti opšti akt koji definiše sprovođenje određenih procedura na lokalnom nivou na osnovu zakona koji nije iskljičivo naveo da je JLS u obavezi da isti izradi?
Ovlašćenje JLS za donošenje odgovarajućeg opšteg akta za sprovođenje zakona (u ovom slučaju uputstva), mora na izričit način da bude sadržano u tom zakonu. Takav akt postaje deo državnog prava, objavljuje se u „Službenom glasniku RS“, priprema se po posebnoj, zakonom predviđenoj proceduri, a donosi ga skupština JLS.
Idealno bi bilo da se ovlašćenje formuliše tako da je jasno da se radi o poverenom poslu, uz istovremeno preciziranje pitanja koja se tim aktom mogu urediti. Ukoliko to nije slučaj, zakonitost tako donetog akta mogla bi biti osporena. Međutim, ako iz konteksta tog zakona proizlazi potreba da JLS svojim aktom uredi sprovođenje zakonom predviđenih procedura, trebalo bi kontaktirati nadležno ministarstvo radi razjašnjenja sporne situacije i, eventualno, inicirati izmenu tog zakona kako bi se taj nedostatak otklonio.
Da li je ispravno da se prilikom donošenja rešenja o imenovanju direktora javnih ustanova piše da stupa na snagu danom donošenja a biće objavlljeno u službenom glasniku?
Rešenje o imenovanju direktora ustanove je konkretan, pojedinačni akt koji ne stupa na snagu, a njegovo objavljivanje ima za cilj samo obaveštavanje javnosti o njegovoj sadržini.
Zbog toga rešenjem ne treba predvideti da stupa na snagu danom donošenja (a da će biti objavljeno u lokalnom službenom glasilu), već treba da sadrži određenje, kao poslednju tačku u tom rešenju, da se rešenje objavljuje u lokalnom službenom glasilu (naravno, ako je to, kao obaveza ili mogućnost, predviđeno odgovarajućim propisom JLS).
Da li može Osnivački akt o osnivanju javne ustanove da stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u službenom glasniku opštine?
Kada postoje istovremeno i stari i novi propis odnosno i stara i nova odredba, u izuzetnim slučajevima, koji od njih se primenjuje?
Pretpostavka je da se misli na situaciju kada novi propis ima odloženu primenu, pa su istovremeno na snazi dva propisa: novi, koji je stupio na snagu ali se ne primenjuje i stari propis koji se primenjuje. U tom slučaju, nužno je završnim odredbama novog propisa jasno definisati da se stari propis u celini ili samo pojedine odredbe tog propisa i dalje primenjuju. Takođe, treba predvideti da danom početka primene novog propisa prestaje da važi stari propis. Na taj način, nedoumice o tome koje se odredbe primenjuju bile bi eliminisane.
Ukoliko se iz nekog razloga ipak dođe u situaciju da su istovremeno na snazi odredbe dva akta, trebalo bi primeniti pravilo da kasnije doneti propis derogira ranije doneti, dakle treba primeniti odredbe novog propisa.
Da li se za pojedinačne akte a čije je objavljivalje predviđeno takvim aktima, takođe odnosi obaveza da najranije mogu da stupe narednog dana ili kod tih akata stupanje na snagu može biti i danom donošenja ili objavljivanja?
Pojedinačni pravni akti ne stupaju na snagu, niti se objavljuju u službenom glasilu, a mogu se objaviti ako je to predviđeno posebnom odlukom JLS ili tako odredi donosilac tog akta u skladu sa pomenutom odlukom.
Objavljivanje pojedinačnog akta u službenom glasilu ima za cilj obaveštavanje javnosti o njegovoj sadržini i ne može se dovoditi u vezu sa stupanjem na snagu jer taj akt nema karakter opšteg akta.
Da li je akt o određivanju matičnih područja primer akta donet po osnovu poveravanja?
Da, akt o određivanju matičnih područja jeste akt koji lokalna smouprava donosi na osnovu poveravanja.
Formulacija člana 8. stav 1. Zakona o matičnim knjigama („Službeni glasnik RS“, br. 20/09, 145/14 i 47/18) stvorila je određene neoumice u pogledu prirode ovog akta, jer nije na izričit način određeno (a trebalo bi), da se radi o aktu koji se donosi na osnovu poveravanja. Ova nedoumica otklonjena je objavljivanjem Jedinstvenog popisa poslova na lokalnom nivou vlasti, koji je u skladu sa članom 20. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14-drugi zakon, 101/16-drugi zakon i 47/18) utvrdilo Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu. Ovaj akt sadrži izvorne i poverene poslove koje u skladu sa zakonom vrši lokalna samouprava u različitim oblastima, a u oblasti „Vođenje matičnih knjiga i izborna prava“ precizirano je da je donošenje odluke o određivanju matičnih knjiga poveren posao.
Da li je neophodno kada se vrši izmena i dopuna akta, dodati poseban član, u kome se ova izmena i dopuna objavljuje u Službenom glasniku (grada/opštine)?
Akt kojim se vrši izmena i dopuna opšteg akta je takođe opšti pravni akt, iste je pravne snage i forme kao i akt koji se menja, odnosno dopunjuje. To dalje znači da mora biti objavljen u lokalnom službenom glasilu, jer ne može stupiti na snagu i proizvoditi pravno dejstvo pre nego što bude objavljen. Takav akt mora da sadrži završnu odredbu kojom se određuje momenat stupanja na snagu – prema Ustavu, opšti akti stupaju na snagu osmog dana od dana objavljivanja u službenom glasilu, a kada za to postoje naročito opravdani razlozi koji moraju biti utvrđeni prilikom njegovog donošenja, mogu stupiti na snagu ranije (a najranije narednog dana od dana objavljivanja).
Prema tome, u akt o izmeni i dopuni opšteg akta ne unosi se posebna odredba o objavljivanju tog akta u službenom glasilu, već treba, kao i ostali opšti akti, da sadrži završnu odredbu kojom se utvrđuje momenat njegovog stupanja na snagu određen od dana objavljivanja u službenom glasilu.
Kada se radi prečišćen tekst, da li se unosi na kraju teksta predsednik skupštine (ime i prezime) ili se potpisuje predsednik radnog tela?
Prečišćen tekst utvrđuje organ, odnosno telo koje je za to ovlašćeno, a ne skupština JLS.
Prečišćen tekst propisa sadrži: uvodni deo, naziv propisa sa oznakom: „prečišćen tekst“ koja se stavlja u zagradu ispod naziva propisa, i tekst propisa. Na kraju uvodnog dela prečišćenog teksta stavlja se broj i datum utvrđivanja prečišćenog teksta i potpis predsednika radnog tela koje je utvrdilo taj prečišćeni tekst, odnosno potpis ovlašćenog lica ako je prečišćen tekst utvrdio nadležni organ.
Kada skupština opštine donese neki akt, da li potpis predsednika stoji ispod ili iznad obrazloženja akta? Da li se akt objavljuje u službenom glasilu sa obrazloženjem ili to nije neophodno?
Završne odredbe akta koji usvoji skupština opštine sadrže, između ostalog, datum i broj pod kojim je akt zaveden kod donosioca i potpis ovlašćenog lica. Akt koji je usvojen na sednici skupštine se zove izvornik i on se objavljuje u lokalnom službenom glasilu. Obrazloženje akta nije sastavni deo izvornika tog akta, već se podnosi uz nacrt, odnosno predlog akta kako bi predlagač, odnosno donosilac akta lakše razumeli njegov cilj i sadržinu.
Dakle, potpis predsednika skupštine nalazi se ispod završnih odredaba akta, sastavni je deo izvornika tog akta, a obrazloženje se ne objavljuje jer nije sastavni deo izvornika tog akta.
Da li je ispravno iza rimskog broja u lokalnom aktu staviti tačku?
Kako pravilno navesti reč ,,opština" velikim ili malim slovom u kombinaciji Skupština Opštine XXX ili Skupština opštine XXX?
Naziv jedinice lokalne samouprave piše se tako što se oznaka vrste teritorijalne jedinice piše malim slovom (opština ili grad, jer je to generički pojam koji označava oblik tih teritorijalnih jedinica ), a naziv te JLS velikim slovom (na primer, opština Bečej, grad Beograd, grad Kragujevac i dr.).
U propisu, ako se u više odredaba koristi naziv JLS, može se kod prvog navođenja naziva izvršiti skraćenje (npr. Opština Bečej - u daljem tekstu: Opština), a zatim se u svim daljim odredbama koristi taj skraćeni pojam.
Naziv organa JLS piše se na sledeći način: Skupština opštine Bečej, Opštinsko veće opštine Bečej, predsednik opštine Bečej (inokosni je organ i piše se malim slovom) i Opštinska uprava opštine Bečej.
U propisu, kod prvog navođenja naziva organa, piše se uvek pun naziv organa, ali se on, prema potrebi, može skratiti (na primer, Skupština opštine Bečej – u daljem tekstu: Skupština), a zatim se u svim daljim odredbama koristi taj skraćeni pojam.
Da li se na sednici Skupštine JLS, posebno glasa o ranijem stupanjem na snagu, pa se onda glasa o odluci u celini?
Način glasanja o odlukama koje ranije stupaju na snagu trebalo bi da bude određen poslovnikom skupštine.
Mišljenja smo da nije nužno da se prvo glasa o toj završnoj odredbi, a potom o odluci u celini. Bitno je da se na sednici skupštine, kao i u obrazloženju odluke, navedu i obrazlože naročito opravdani razlozi za ranije stupanje na snagu te odluke.