Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Član 34. Uredbe o kriterijumima za razvrstavae radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 88/2016) odnosi se na ograničenje broja najviših zvanja. Prema tom članu Pravilnikom o sistematizaciji može biti određeno da na radnim mestima u zvanju višeg savetnika radi najviše do 10% službenika, a u zvanju samostalnog savetnika radi najviše do 20% službenika. Da li jedinice lokalne samouprave mogu da odrede da broj samostalnih savetnika bude veći od 20% službenika?
Članom 34. Uredbe o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave je propisano ("Sl. glasnik RS", br. 88/2016) da pravilnikom može biti određeno da na radnim mestima u zvanju višeg savetnika radi najviše do 10% službenika, a u zvanju samostalnog savetnika radi najviše do 20% službenika.
Uredbom nije propisana mogućnost izuzetka od propisanog za jedinice lokalne samouprave.
Molim Vas da nam razjasnite nedoumice oko primene odredbi Zakona o zaposlenima u AP i JLS vezanih za postupak popunjavanja položaja. Naime, članom 97. je predviđeno da Veće donosi odluku o izboru kandidata u roku od 15 dana od dana prijema liste kandidata, a članom 98. je propisano da protiv rešenja o postavlјenju na položaj Veća žalba nije dopuštena ali može da se pokrene upravni spor. Da li se ovde radi o dva akta koje Veće treba da donese: Odluku o izboru kandidata i Rešenje o postavlјenju ili treba doneti samo Rešenje o postavlјenju, analogno tumačenju odredbi ovog zakona o izbornom postupku za izvršilačka mesta koju je dostavilo Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave?
Članom 97. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave („Sl. glasnik RS“ br. 21/16) je propisano da listu kandidata konkursna komisija dostavlјa organu autonomne pokrajine nadležnom za postavlјenje na položaj, odnosno Veću.
Organ autonomne pokrajine nadležan za postavlјenje na položaj, odnosno Veće donosi odluku o izboru kandidata u roku od 15 dana od dana prijema liste kandidata.
Narednim članom 98. istog Zakona se propisuje da protiv rešenja o postavlјenju na položaj organa autonomne pokrajine nadležnog za postavlјenje na položaj, odnosno Veća žalba nije dopuštena, ali može da se pokrene upravni spor.
Ovako precizirani članovi stvaraju određenu nedoumicu i mogu da navedu na, eventualni, zaklјučak da se radi o dva raličita akta. Međutim, izborni postupak čini jednu celinu u okviru kog navedena rešenja imaju istu pravnu posledicu i zasnivaju se na istom činjeničnom osnovu, odnosno donose se na osnovu činjenica koje su zajedničke.
Dakle, reč je o jednom aktu.
Ako državni službenik ministarstva bude postavlјen na mesto načelnika ili zamenika načelnika opštinske uprave u Srbiji na 5 godina,što je mesto po položaju, da li ima pravo na mirovanje radnog odnosa u svom ministarstvu tih 5g.? Koliki je koeficijent plate za načelnika i zamenika koliko iznosi i po kom propisu?
Shodno čl. 4. Zakona o državnim službenicima na prava i dužnosti državnih službenika koji nisu uređeni ovim ili posebnim zakonom ili drugim propisom primenjuju se opšti propisi o radu i poseban kolektivni ugovor za državne organe.
Zakonom o radu i to čl. 79. je propisano da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca.
Međutim, članom 54. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je propisano da službenik kome je prestao rad na položaju iz razloga utvrđenih članom 51. tač. 1., 2. i 10. (protek vremena, podnošenje ostavke i ukidanje položaja) ovog zakona ima pravo da kod poslodavca bude raspoređen na drugo radno mesto za koje ispunjava uslove.
Ukoliko ne postoji radno mesto na koje može biti raspoređen, službenik ima pravo na naknadu plate u trajanju od tri meseca u visini koju je imao u vreme prestanka rada na položaju, iz razloga utvrđenih članom 51. tač. 1) i 10) ovog zakona (protek vremena, ukidanje položaja).
Pravo na naknadu plate iz stava 2. ovog člana može se izuzetno produžiti do tri meseca ukoliko u tom vremenu službenik stiče pravo na penziju.
Pravo iz stava 2. ovog člana prestaje pre isteka roka od tri meseca, zasnivanjem radnog odnosa ili sticanjem prava na penziju prema propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju.
Službenik pravo iz st. 2. i 3. ovog člana ostvaruje kod poslodavca kod koga je ostvarivao prava po osnovu rada na položaju.
Pravo iz st. 2. i 3. ovog člana, po zahtevu službenika, utvrđuje organ nadležan za njegovo postavlјenje.
Zahtev za ostvarivanje prava iz stava 2. ovog člana, službenik može uputiti najkasnije u roku od 15 dana od dana prestanka rada na položaju, s tim što pravo iz stava 2. ovog člana ostvaruje od narednog dana od dana prestanka rada na položaju.
Dakle, ukoliko je neko lice postavlјeno za načelnika ili zamenika načelnika opštinske uprave nema pravo na mirovanje radnog odnosa, već prava iz citiranog člana 54. Zakona o zaposlenima u AP i JLS.
Članom 9. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama je propisano da se koeficijenti za obračun i isplatu plata postavlјenih lica u organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave utvrđuju najviše do koeficijenata utvrđenih aktom Vlade iz člana 8. ovog zakona, i to:
1) za postavlјena lica u organima teritorijalne autonomije i gradu Beogradu - najviše do koeficijenta za obračun i isplatu plate funkcionera koji rukovodi posebnom organizacijom;
2) za postavlјena lica u gradovima najviše do koeficijenta za obračun i isplatu plate sekretara ministarstva;
3) za postavlјena lica u opštinama sa preko 60.000 stanovnika - najviše do koeficijenta za obračun i isplatu plate načelnika okruga;
4) za postavlјena lica u ostalim opštinama - najviše do 90% koeficijenta za obračun i isplatu plate načelnika okruga.
Koeficijenti za obračun i isplatu plata zaposlenih u organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave utvrđuju se najviše do koeficijenta utvrđenog aktom Vlade iz člana 8. ovog zakona za samostalnog stručnog saradnika u državnim organima.
Službeničko mesto (komunalni saradnik) je postalo upražnjeno usled odlaska zaposlenog u penziju. Da li zaposleni koji je deset godina radio u Upravi GO na poslovima komunalni saradnik i ima položen stručni ispit, a usled primene Zakona o zaposlenima u AP i JLS i smanjivanja broja izvršilaca na radnom mestu komunalni saradnik je raspoređen na radno mesto nameštenika, može da se rasporedi na radno mesto komunalnog saradnika ili bilo koje službeničko mesto? Napominjem da ima položen državni ispit. Ukoliko može, koji je način i procedura, a de ne mora popunjavanje radnog mesta da se sprovodi preko internog ili javnog konkursa s obzirom da je već zaposlen kod istog poslodavca kao nameštenik?
Članom 82. Zakona o zaposlenima u AP i JLS je prosian redosled radnji pri popunjvanju radnih mesta, koji glasi:
"Pri popunjavanju izvršilačkog radnog mesta prednost ima premeštaj službenika, sa napredovanjem ili bez njega.
Ako poslodavac odluči da radno mesto ne popuni premeštajem, sprovodi se interni konkurs.
Ako interni konkurs nije uspeo, radno mesto može da se popuni preuzimanjem službenika od drugog poslodavca iz člana 4. ovog zakona, odnosno iz državnog organa.
Ako se radno mesto ne popuni ni preuzimanjem službenika, obavezno se sprovodi javni konkurs.
Ako ni javni konkurs nije uspeo, radno mesto se ne popunjava, ali poslodavac može odlučiti da se sprovede novi javni konkurs".
Dakle, zakonom nije propisana mogućnost premešetaja nameštenika pri popunjavanju radnog mesta, već samo službenika, a što se odnosi i na interni konkurs, propisan ovim članom Zakona, konkretnije, ne postoji mogućnost premeštaja zaposlenog sa namešteničkog na radno mesto službenika.
Poštovani, molimo Vas da nam zbog pravilne primene Zakona o zaposlenima u AP i JLS u sudskom postupku odgovorite, u što kraćem roku, koji sud je nadležan kod sudskog spora između radnika na određeno vreme bez statusa službenika, koji je svoj radni odnos zasnovao prema ranijem Zakonu o radnim odnosima u državnim organima, a koji je trajao do 30.11.2016. godine i JLS? JLS je usvojila novi Pravilnik o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta tek u januaru 2017. godine i nakon toga zaposlenima uručila rešenja o raspoređivanju službenika odnosno nameštenika, a Žalbenu komisiju formirala sredinom decembra 2016.
Na osnovu čl. 22. Zakona o uređenju sudova Osnovni sud u prvom stepenu sudi u stambenim sporovima; sporovima povodom zasnivanja, postojanja i prestanka radnog odnosa; o pravima, obavezama i odgovornostima iz radnog odnosa; o naknadi štete koju zaposleni pretrpi na radu ili u vezi sa radom; sporovima povodom zadovolјavanja stambenih potreba na osnovu rada. Zakonom o radnim odnosima u državnim organima nije propisivana posebna nadležnost sudova u ovoj oblasti, pa je stoga reč o nadležnosti osnovnih sudova, shodno čl. 22. Zakona o uređenju sudova.
Da li je neka JLS donosila akt – Pravilnik za oblast stručnog usavršavanja ili je eventualno upućivala inicijativu Savetu u skladu sa članom 119.? Da li načelnik uprave, kao poslodavac donosi pravilnik sa posebnim programom za jednu godinu i obaveznim elementima koje on treba da sadrži? Da li se samo dostavnja poseban program Savetu ili se to čini zajedno sa pravilnikom? Da li načelnik Opštinske uprave dostavlјa poseban program ili to radi načelnik Gradske uprave i za opštinske uprave, jer gradska opština nije jedinica lokalne samouprave?
Poštovani, na deo pitanja o postupanju konkretne JLS vam ne možemo odgovoriti, pošto je kontekst davanja odgovora na pitanja vezan za tumačenje zakona i podzakonskih akata.
Članom 121. Zakona o zaposlenima je propisano da se stručno usavršavanje službenika zasniva na opštim i posebnim programima kojima se određuju oblici i sadržina usavršavanja.
Listu opštih programa stručnog usavršavanja, osim opšteg programa stručnog usavršavanja za polaganje državnog stručnog ispita, utvrđuje ministar nadležan za lokalnu samoupravu na osnovu predloga nadležnog organa državne uprave i mišlјenja Saveta.
Posebne programe stručnog usavršavanja donosi načelnik uprave za svaku kalendarsku godinu uz pribavlјeno mišlјenje Saveta.
Obavezne elemente programa stručnog usavršavanja propisuje ministar nadležan za lokalnu samoupravu na predlog Saveta.
Dakle, nakon propisivanja obaveznih elemenata stručnog usavršavanja, posebne programe usavršavanja donosi načelnik uprave, uz pribavlјeno mišlјenje saveta, a za svaku kalendarsku godinu i to čini načelnik gradske, opštinske uprave, ali i uprave gradske opštine.
Do jula 2016.god. bio sam raspoređen na radnom mestu načelnik ( rukovodilac), Odelјenja u Opštinskoj upravi, sa zvanjem samostalni stručni saradnik. Docnije sam dobio novo rešenje o raspoređivanju kao samostalni stručni saradnik. Nakon usvajanja novog Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji doneto je rešenje, kojim mi je određeno zvanje savetnik. Da li je navedeno u skladu sa Zakonom o zaposlenima u AP i JLS?
Shodno čl. 21. Uredbe o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u AP i JLS radna mesta rukovodilaca užih unutrašnjih jedinica (načelnici odelјenja, šefovi odseka, rukovodioci grupa i drugi) mogu da se razvrstaju u zvanja višeg savetnika, samostalnog savetnika, saradnika i višeg referenta.
Radno mesto rukovodioca uže unutrašnje jedinice ne može biti razvrstano u zvanje niže od zvanja ostalih radnih mesta u njoj.
S druge strane, čl. 9. Uredbe o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u AP i JLS se propisuje da se izvršilačka radna mesta razvrstavaju tako što se na opis svih poslova radnog mesta primene merila za procenu radnog mesta i potom odredi zvanje koje najbolјe odgovara radnom mestu.
Zvanja u koja se razvrstavaju radna mesta određena su Zakonom.
Zvanja su: samostalni savetnik, savetnik, mlađi savetnik, saradnik, mlađi saradnik, viši referent, referent i mlađi referent.
Shodno čl. 10. Uredbe merila za procenu radnog mesta jesu: složenost poslova, samostalnost u radu, odgovornost, poslovna komunikacija i kompetentnost.
Dakle, ukoliko u konkretnom slučaju nije reč o radnom mestu rukovodioca uže unutrašnje jedinice, izvršeno razvrstavanje je u skladu sa Zakonom o zaposlenima u AP i JLS i Uredbe o kriterijumima za razvrstavanje radnih mesta i merilima za opis radnih mesta službenika u AP i JLS
Članom 28. Zakona o zaposlenima u AP i JLS propisano je da službenik ima pravo na odmore i odsustva prema opštin propisima o radu i kolektivnom ugovoru. Službenik ima pravo na godišnji odmor od najmanje 20, a najviše 30 radnih dana, prema merilima oređenim opštim aktom poslodavca. Čl.17. Aneksa Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe propisano je da se dužina godišnjeg odmora zaposlenog utvrđuje tako što se zakonski minimum uvećava prema propisanim kriterijumima. Stavom 2. Aneksa Posebnog kolektivnog ugovora je propisano da godišnji odmor koji se utvrdi nakon primene svih kriterijuma ne može da se koristi u trajanju dužem od 25 radnih dana, osim za zaposlene sa navršenih 30 godina rada provedenih u radnom odnosu koji imaju pravo na godišnji odmor u trajanju od 30 radnih dana. Kako je čl.29. Zakona o zaposlenima u AP i JLS propisano da kolektivnim ugovorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća prava koja ovim zakonom nisu utvrđena, u skladu sa ovim zakonom i opštim propisima o radu, osim plata zaposlenih, da li se prilikom utvrđivanja prava na godišnji odmor zaposlenih u jedinici lokalne samouprave treba pridržavati ograničenja iz kolektivnog ugovora od 25 dana ili ne obzirom da zakon ne predviđa takvo ograničenje?
Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave je dalo mišlјenje broj: 011-00-76/2017-20, 22. februara 2017. godine, u kojem je sadržan odgovor na postavlјeno pitanje, pa ga u nastavku teksta i prenosimo.
Članom 28. stav 1. i 2. Zakona o zaposlenima u organima autonomnih pokrajina i jedinicama lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 21/16) propisano je da službenik ima pravo na odmore i odsustva prema opštim propisima o radu i kolektivnom ugovoru, kao i pravo na godišnji odmor od najmanje 20, a najviše 30 radnih dana, prema merilima određenim opštim aktom poslodavca.
U članu 17 stav 2. Aneksa posebnog kolektivnog ugovora za državne organe („Službeni glasnik RS“, br. 25/15 i 50/15) utvrđeno je da se godišnji odmor, koji se utvrdi nakon primene svih kriterijuma iz navedenog člana Aneksa, ne može koristiti u trajanju dužem od 25 radnih dana.
S tim u vezi, potrebno je imati u vidu da su prilikom zaklјučivanja Aneksa Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe, radni odnosi u organima autonomne pokrajine i lokalne samouprave bili regulisani Zakonom o radnim odnosima u državnim organima („Službeni glasnik RS”, br. 48/91, 66/91, 44/98 - dr. zakon, 49/99 - dr. zakon, 34/01 - dr. zakon, 39/02, 49/05 – US, 79/05 - dr. zakon i 23/13 - US), kojim je bilo propisano da za svaku kalendarsku godinu zaposleni ima pravo na godišnji odmor u trajanju od najmanje 18, a najviše 25 radnih dana.
Međutim, novim Zakonom o zaposlenima u organima autonomnih pokrajina i jedinicama lokalne samouprave, čija primena je počela od 1.12.2016. godine propisano je da službenik ima pravo na godišnji odmor od najmanje 20, a najviše 30 radnih dana, prema merilima određenim opštim aktom poslodavca (član 28).
Imajući u vidu da je Zakon akt više pravne snage od posebnog kolektivnog ugovora, u tom slučaju, maksimalna dužina godišnjeg odmora zaposlenih u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave određuje se prema članu 28. Zakona o zaposlenima u organima autonomnih pokrajina i jedinicama lokalne samouprave.
U skladu sa navedenim, proizilazi da se dužina godišnjeg odmora primenom svih kriterijuma utvrđenih u Aneksu posebnog kolektivnog ugovora za državne organe može koristiti u trajanju od najviše 30 radnih dana, kako je to utvrđeno u članu 28. Zakona o zaposlenima u organima autonomnih pokrajina i jedinicama lokalne samouprave.
Da li možete da nam objasnite postupak prijema zaposlenog na određeno vreme zbog povećanog obima posla u jedinicama lokalne samouprave? Kako se formalno utvrđuje da postojeći broj zaposlenih ne može da izvrši poslove?
Shodno članu 70. Zakona o zaposlenima u AP i JLS radni odnos može se zasnovati i za vreme čije trajanje je unapred određeno (radni odnos na određeno vreme) zbog privremeno povećanog obima posla, koji postojeći broj zaposlenih ne može da izvrši, najduže na šest meseci u toku jedne kalendarske godine.
U kontekstu Zakona o zaposlenima u AP i JLS neophodno je postupati u skladu sa odredbama čl. 76., kojim je propisano da se kadrovski plan sastoji od prikaza broja zaposlenih prema radnim mestima i zvanjima, broja zaposlenih sa radnim odnosom na neodređeno vreme koji su potrebni u godini za koju se donosi Kadrovski plan, broj pripravnika čiji se prijem planira i broj zaposlenih čiji se prijem u radni odnos na određeno vreme planira u kabinetu izabranog lica u organu autonomne pokrajine kao i u kabinetu gradonačelnika, predsednika opštine, odnosno predsednika gradske opštine ili zbog povećanja obima posla. Dakle, broj zaposlenih na određeno vreme zbog povećanog obima posla mora biti planiran i iskazan u kadrovskom planu. Zakon o zaposlenima u AP i JLS ne propisuje način za formalno utvrđivanje činjenice da postojeći broj zaposlenih ne može da izvrši poslove odnosno da postoji povećan obim posla, već se prepušta slobodi JLS i njenoj organizaciji rada, uz poštovanje navednih odredbi Zakona o zaposlenima u AP i JLS, kao i drugih propisa, u prvom redu Zakona o načinu određivanja maksimalnog broja zaposlenih u javnom sektoru.
Da li članovi Žalbene komisije koji su zaposleni u Opštinskoj upravi imaju pravo kao i ostali članovi van uprave na naknadu za svoj rad , koju utvrdi Opštinsko veće?
Da li se za popunjavanje radnih mesta na određeno vreme u Kabinetu predsednika gradske opštine (član 70 stav 1 tačka 5 Zakona o zaposlenima u AP i JLS) mora tražiti saglasnost Komisije za davanje saglasnosti za novo zapošlјavanje i dodatno radno angažovanje i ako je broj u okviru 10% od broja zaposlenih na neodređeno vreme?
Shodno članu 10. Zakona o načinu određivanja maksimalnog broja zaposlenih u javnom sektoru ukupan broj zaposlenih na određeno vreme, zbog privremeno povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, zaklјučenih neposredno ili preko omladinske ili studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovima ne može biti veći od 10% broja zaposlenih na neodređeno vreme kod organizacionog oblika. Ukoliko je navedeni uslov ispunjen nije potrebno davanje saglasnosti za zasnivanje radnog odnosa na određeno vreme.
Da li zaposleni koji radi sa punim radnim vremenom u javnom preduzeću ili na univerzitetu može da obavlјa poslove pomoćnika gradonačelnika po ugovoru o dopunskom radu i pod kojim uslovima?
Članom 71. Zakona o zaposlenima u AP I JLS je propisano da se radni odnos sa nepunim radnim vremenom može zasnovati sa licem koje nije u radnom odnosu ili koje je u radnom odnosu sa nepunim radnim vremenom uz ispunjenje sledećih uslova:
1) da obim poslova ne zahteva angažovanje zaposlenog u toku punog radnog vremena;
2) da ukupno radno vreme lica ne prelazi puno radno vreme utvrđeno opštim propisima o radu.
Zakon o radu u čl. 51. propisuje:
“Puno radno vreme iznosi 40 časova nedelјno, ako ovim zakonom nije drukčije određeno”.
Odredbe o dopunskom radu iz čl. 202. Zakona o radu predviđaju da zaposleni koji radi sa punim radnim vremenom kod poslodavca može da zaklјuči ugovor o dopunskom radu sa drugim poslodavcem, a najviše do jedne trećine punog radnog vremena.
Ugovorom o dopunskom radu utvrđuje se pravo na novčanu naknadu i druga prava i obaveze po osnovu rada.
Najzad, shodno Zakonu o lokalnoj samoupravi, pomoćnike predsednika opštine postavlјa i razrešava predsednik opštine.
S obzirom na navedene odredbe, a prevashodno na činjenicu da poslovi pomoćnika predsednika opštine, Zakonom opisani odnosno konkretnim statutom predviđeni, po svojoj suštini ne predstavlјaju dopunski rad, to se izvodi zaklјučak da za radno angažovanje pomoćnika predsednika opštine ne može da se zaklјuči ugovor o dopunskom radu. Pored navedenog, zakonodavac nije ni predvideo mogućnost zaklјučivanja ugovora sa pomoćnicima, što onemogućava radno angažovanje na način kako je to postavlјeno u pitanju.