Questions and answers

Odgovor na prvo pitanje: Ministar ne može biti odbronik u skupštini opštine/grada. Članom 126. Ustava Republike Srbije propisano je da član Vlade, odnosno ministar, ne može biti narodni poslanik u Narodnoj skupštini, poslanik u skupštini autonomne pokrajine i odbornik u skupštini jedinice lokalne samouprave, niti član izvršnog veća autonomne pokrajine ili izvršnog organa jedinice lokalne samouprave.

Prema članu 11. Zakona o Vladi („Službeni glasnik RS“, br. 55/05, 71/05 - ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – odluka US, 72/12, 7/14 – Odluka US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon), član Vlade (odnosno ministar) ne može biti na drugoj javnoj funkciji u državnom organu, organu autonomne pokrajine, opštine, grada, grada Beograda, niti vršiti delatnost koja je po zakonu nespojiva s dužnošću člana Vlade, niti stvoriti mogućnost sukoba javnog i privatnog interesa (stav 1), te je član Vlade dužan da se u svemu povinuje propisima kojima se uređuje sukob interesa pri vršenju javnih funkcija (stav 2).

Takođe, Zakon o sprečavanju korupcije zabranjuje istovremeno vršenje funkcija koje mogu dovesti do sukoba interesa. Naime, članom 56. stav 1. navedenog zakona propisano je da javni funkcioner može da vrši samo jednu javnu funkciju, osim ako je Ustavom, zakonom i drugim propisom obavezan da vrši više javnih funkcija. Takođe, prema članu 40. stav 1. propisano je da je javni funkcioner dužan da javni interes ne podredi privatnom, da se pridržava propisa koji uređuju njegova prava i obaveze i stvara i održava poverenje građana u savesno i odgovorno obavljanje javne funkcije. U suprotnom postojao bi sukob interesa, naime ministar bi kao odbornik predlagao odluke, usvajao budžet, vršio kontrolu lokalne vlasti, dok istovremeno vrši funkciju u izvršnoj vlasti – te bi u toj situaciji postojao vertikialni i horizontalni sukob ineteresa.

Odgovor na drugo pitanje: Ukoliko postoji situacija u kojoj ministar u Vladi istovremeno obavlja i funkciju odbornika u skupštini opštine, Zakonom o sprečavanju korupcije („Službeni glasnik RS“, br. 35/19, 88/19, 11/21 – autentično tumačenje, 94/21 i 14/22) predviđena je mogućnost podnošenja prijave Agenciji za sprečavanje korupcije o povredi Zakona o sprečavanju korupcije, u skladu sa čl. 77. i 78. ovog zakona, u slučaju sumnje u postojanje kumulacije javnih funkcija koja je uređena članom 56. istog zakona.

Da bi mandat bio dodeljen sledećem odborniku u skupštini opštine u skladu sa postupkom uređenim Zakonom o lokalnim izborima („Službeni glasnik RS“, br. 14/22 i 35/24), prvo mora skupština opštine da donese odluku o prestanku mandata odborniku kojem mandat treba da prestane u nekom od slučajeva propisanih članom 67. Zakona o lokalnim izborima.

Navedenim članom je propisano da pre isteka vremena na koje je izabran odborniku prestaje mandat:

1) kada skupština na konstitutivnoj sednici potvrdi mandate odbornika iz narednog saziva;

2) ako umre;

3) ako je pravnosnažnom sudskom odlukom potpuno lišen poslovne sposobnosti, odnosno ako je pravnosnažnom sudskom odlukom kojom je delimično lišen poslovne sposobnosti utvrđeno da je nesposoban da vrši izborno pravo;

4) ako je izgubio državljanstvo Republike Srbije;

5) ako mu prestane prebivalište na teritoriji jedinice lokalne samouprave;

6) ako je pravnosnažnom sudskom odlukom osuđen na kaznu zatvora u trajanju od najmanje šest meseci;

7) donošenjem odluke o raspuštanju skupštine;

8) ako je preuzeo funkciju koja je po Ustavu i zakonu nespojiva s funkcijom odbornika;

9) ako podnese ostavku.

Odgovor na treće i četvrto pitanje: Što se tiče Vaših pitanja o mogućnosti da odbornik u skupštini opštine bude direktor osnovne/srednje škole ili direktor Sportskog saveza, ukazujemo na to da je članom 30. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14 - dr. zakon, 101/16 - dr. zakon, 47/18 i 111/21 - dr. zakon) propisano sledeće:

- da odbornik ne može biti zaposleni u opštinskoj upravi i lice koje imenuje, odnosno postavlja skupština opštine (stav 1);

- da, ako zaposleni u opštinskoj upravi bude izabran za odbornika, prava i obaveze po osnovu rada miruju mu dok traje njegov odbornički mandat (stav 2);

- da danom potvrđivanja odborničkog mandata licima koje je imenovala, odnosno postavila skupština jedinice lokalne samouprave, prestaje funkcija na koju su imenovani, odnosno postavljeni (stav 3) i

- da propisi kojima se uređuje sprečavanje sukoba interesa pri vršenju javnih funkcija, ne isključuju primenu odredaba ovog zakona o poslovima koji su određeni kao nespojivi sa funkcijom odbornika skupštine opštine (stav 4).

Na ostale funkcionere, koji ne spadaju u kategoriju zaposlenih u opštinskoj upravi i lica imenovanih, odnosno postavljenih od strane skupštine opštine, primenjuju se odredbe Zakona o sprečavanju korupcije.

Tako je članom 56. stav 4. Zakona o sprečavanju korupcije propisano da je javni funkcioner koji je izabran, postavljen ili imenovan na drugu javnu funkciju i koji namerava da više javnih funkcija vrši istovremeno dužan da u roku od osam dana od dana izbora, postavljenja ili imenovanja zatraži saglasnost Agencije za sprečavanje korupcije.

To, dakle, znači da se u svakom konkretnom slučaju, kada se želi preuzeti druga javna funkcija, javni funkcioner mora obratiti Agenciji za sprečavanje korupcije koja će u svakom konkretnom slučaju odlučiti da li će javnom funkcioneru odobriti preuzimanje još jedne javne funkcije.

Ovo se odnosi na javne funkcionere koji su članom 2. tačka 3) Zakona o sprečavanju korupcije definisani kao „svako izabrano, postavljeno ili imenovano lice u organu javne vlasti, osim lica koja su predstavnici privatnog kapitala u organu upravljanja privrednog društva koje je organ javne vlasti“.

Članom 2. tačka 2) istog zakona je definisano da je organ javne vlasti „organ Republike Srbije, autonomne pokrajine, jedinice lokalne samouprave i gradske opštine, ustanova, javno preduzeće i drugo pravno lice čiji je osnivač ili član Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave ili gradska opština“.

Direktori osnovnih i srednjih škola kao i direktori sportskih saveza mogu se smatrati javnim funkcionerima jedino u slučaju osnovnih i srednjih škola, odnosno sportskih saveza čiji osnivač je Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave ili gradska opština.

Svakako, Stručna služba SKGO preporučuje da se za mišljenje povodom ovog pitanja obratite Agenciji za sprečavanje korupcije.

Članom 27k. stav 4 Zakona o budžetskom sistemu ("Sl. glasnik RS", br. 54/2009, 73/2010, 101/2010, 101/2011, 93/2012, 62/2013, 63/2013 - ispr., 108/2013, 142/2014, 68/2015 - dr. zakon, 103/2015, 99/2016, 113/2017, 95/2018, 31/2019, 72/2019, 149/2020, 118/2021, 138/2022, 118/2021 - dr. zakon, 92/2023 i 94/2024) propisano je da počev od 1. januara 2021. godine ukupan broj zaposlenih na određeno vreme (izuzev u svojstvu pripravnika), lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge, kao i posredstvom agencije za privremeno zapošljavanje i lica angažovanih po drugim osnovama, kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, osim izuzetno, uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva.

Stavom 6. istog člana Zakona rečeno je da izuzetno od stava 4. ovog člana, korisnik javnih sredstava koji ima manje od 50 zaposlenih na neodređeno vreme može da ima najviše do sedam zaposlenih, odnosno angažovanih lica u smislu stava 4. ovog člana.

Što se tiče zaposlenih u kabinetu izabranog lica, citiranim odredbama taksativno su nabrojani slučajevi koji predstavljaju izuzetak od računanja ukupnog broja zaposlenih na određeno vreme u smislu ograničenja od 10% i kako zaposleni na određeno vreme u kabinetu izabranog lica nisu izuzeti, potrebno ih je računati u ukupan broj zaposlenih na određeno vreme. Što se tiče pomoćnika predsednika opštine/gradonačelnika oni su funkcioneri koji se postavljaju u skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi i oni ne ulaze u navedeno ograničenje od 10%.

Članom 20. ZPPPA propisano je da je ispunjenje poreske obaveze u slučaju stečaja poreskog obveznika koji se sprovodi bankrotstvom uređeno zakonom kojim se uređuje stečaj, a da u slučaju stečaja poreskog obveznika koji se sprovodi reorganizacijom, način namirenja poreskog potraživanja i mere realizacije plana reorganizacije, odnosno unapred pripremljenog plana reorganizacije, ne mogu biti predviđeni suprotno odredbama ovog zakona i drugih poreskih propisa.

Stečaj se, u smislu Zakona o stečaju, sprovodi bankrotstvom ili reorganizacijom.

U Mišljenju Ministarstva finansija broj 430-00-00809/2017-04 od 8.12.2017. godine navedeno je:

»Imajući u vidu da privredno društvo u likvidaciji, odnosno nad kojim je otvoren stečaj, zadržava svojstvo pravnog lica sve do okončanja postupka likvidacije i brisanja iz registra privrednih subjekata, odnosno do pravosnažnosti rešenja o zaključenju stečajnog postupka i brisanja iz registra privrednih subjekata, u skladu sa zakonom kojim se uređuje registracija privrednih subjekata, pokretanje postupka likvidacije, odnosno otvaranje stečajnog postupka nad obveznikom poreza na imovinu − privrednim društvom nije zakonski osnov za prestanak poreske obaveze po osnovu poreza na imovinu, niti predstavlja pravnu smetnju da nadležni organ jedinice lokalne samouprave u postupku kontrole utvrdi obavezu tom društvu po osnovu poreza na imovinu (ako tu obavezu obveznik nije utvrdio samooporezivanjem, odnosno ako je utvrđivanje poreske obaveze po osnovu poreza na imovinu izvršio netačno ili nepotpuno).

Zakonom o porezima na imovinu nije propisano poresko oslobođenje za nepokretnosti obveznika nad kojim je pokrenut postupak likvidacije ili je otvoren postupak stečaja.

Napominjemo da se, prema mišljenju Ministarstva privrede broj: 011-00-331/2014-05 od 4.11.2014. godine, „poreske obaveze koje su nastale pre otvaranja stečajnog postupka moraju prijaviti u postupku stečaja i nije ih moguće prinudno naplatiti. Međutim, obaveze nastale po osnovu poreza u toku trajanja stečajnog postupka predstavljaju troškove stečajnog postupka, odnosno obaveze stečajne mase, pa se iste mogu, u smislu odredbe člana 93. stav 1. Zakona o stečaju i prinudno naplatiti.

Dakle, za potraživanja koja su dospela za naplatu pre otvaranja stečajnog postupka Poreska uprava ima status stečajnog poverioca i u obavezi je da blagovremeno podnese prijavu potraživanja (ukoliko nije podneta prijava potraživanja, ili ukoliko nije podneta blagovremeno, Poreska uprava je, kao i svaki drugi poverilac, prekludirana u pravu da traži naplatu istog).

Za potraživanja koja su nastala nakon otvaranja stečajnog postupka, status Poreske uprave je status poverioca troškova stečajnog postupka, odnosno obaveza stečajne mase, a ne stečajnog poverioca, pa se za takva potraživanja može tražiti prinudna naplata.

Na osnovu navedenog, mišljenja smo da Poreska uprava ima pravo da nakon otvaranja stečajnog postupka vrši kontrolu plaćanja onih poreskih obaveza koje su nastale nakon otvaranja stečajnog postupka.“

Privrednom društvu u likvidaciji, odnosno privrednom društvu nad kojim je otvoren stečaj, prestaje obaveza po osnovu poreza na imovinu danom kojim to lice za tu imovinu prestaje da bude poreski obveznik (na primer, danom njene prodaje radi unovčenja imovine, danom brisanja tog društva iz registra privrednih subjekata…).»

Član 54. Zakona o stečaju uređuje redosled namirenja i ovim odredbama propisano je da se iz stečajne mase prioritetno namiruju troškovi stečajnog postupka, a po njihovom punom namirenju obaveze stečajne mase.

Stečajni poverioci se, u zavisnosti od njihovih potraživanja, svrstavaju u isplatne redove. Stečajni poverioci nižeg isplatnog reda mogu se namiriti tek pošto se namire stečajni poverioci višeg isplatnog reda.

Stečajni poverioci istog isplatnog reda namiruju se srazmerno visini njihovih potraživanja.

Član 103. Zakona o stečaju propisuje da troškovi stečajnog postupka obuhvataju:

1) sudske troškove stečajnog postupka;

2) nagrade i naknade stečajnom upravniku i/ili privremenom stečajnom upravniku;

3) druge izdatke za koje je zakonom predviđeno da se namiruju kao troškovi stečajnog postupka.

Pod bankrotstvom se podrazumeva namirenje poverilaca iz vrednosti celokupne imovine stečajnog dužnika, odnosno stečajnog dužnika kao pravnog lica. Članom 132. Zakona o stečaju propisano je da po donošenju rešenja o bankrotstvu, stečajni upravnik započinje i sprovodi prodaju celokupne imovine, imovinske celine ili pojedinačne imovine stečajnog

dužnika, odnosno prodaju stečajnog dužnika kao pravnog lica (način unovčenja), u skladu sa ovim zakonom i nacionalnim standardima za upravljanje stečajnom masom.

Odredbama člana 160. stav 7. Zakona o stečaju propisano je da obaveze nastale od dana podnošenja unapred pripremljenog plana reorganizacije do dana održavanja ročišta za odlučivanje o predlogu, u slučaju usvajanja plana, smatraju se troškom stečajnog postupka, ako planom reorganizacije nije drugačije predviđeno.

U vezi pitanja da li obaveze nastale po osnovu poreza u toku trajanja stečajnog postupka, koje predstavljaju troškove stečajnog postupka, mogu biti predmet odlaganja plaćanja u skladu sa odredbama člana 73. i 74. ZPPPA (sa 50% otpisa kamate) , u prilogu dostavljamo Mišljenje MF broj: 011-00 - 593/2020-04 od 02. jul 2021. godine u kome je navedeno da troškovi stečajnog postupka ne mogu biti predmet odlaganja plaćanja dugovanog poreza.prilog uz 2743 Misljenje MF trosak stecajnog postupka 02072021.pdf

144/2022, 26/2023, 83/2023, 118/2023, 105/2024 i 12/2025), proizilazi da se rashodi za naknade članovima upravnih, nadzornih odbora i komisija isplaćuju sa sintetičkog konta 416100, a ne sa konta 423000, bez obzira sa kog razdela se isplaćuju naknade. U nastavku odgovora citiramo definicije ovih sintetičkih konta u Pravilniku koji podupiru ovo naše mišljenje:

• Sintetički konto 416100 - Nagrade zaposlenima i ostali posebni rashodi - sadrži analitička konta na kojima se knjiže nagrade zaposlenima, bonusi i naknade članovima upravnih, nadzornih odbora i komisija. Rashodi po ovom osnovu mogu nastati samo ako su propisani uslovi za sticanje prava zaposlenog i ako su obezbeđena sredstva. Knjiženje ovih rashoda se sprovodi zaduženjem odgovarajućih subanalitičkih konta u okviru ovog sintetičkog konta i subanalitičkih konta grupe 412000 - Socijalni doprinosi na teret poslodavca, za iznose doprinosa na teret poslodavca, uz odobrenje odgovarajućih subanalitičkih konta obaveza u grupi 233000 - Obaveze za nagrade i ostale posebne rashode i grupi 234000 - Obaveze po osnovu socijalnih doprinosa na teret poslodavca.
• Grupa 423000 - Usluge po ugovoru sadrži sintetička konta, na kojima se knjiže rashodi za usluge za čije se obavljanje angažuju stručna lica po ugovoru (ugovor o delu, ugovor o privremenim i povremenim poslovima, ugovor o autorskom pravu) ili drugi subjekti, zaduženjem odgovarajućih subanalitičkih konta u ovoj grupi, uz odobrenje odgovarajućih subanalitičkih konta grupe 237000 - Službena putovanja i usluge po ugovoru.

Dodatno, stav SKGO je da zaposleni u JLS ne treba da primaju naknade za rad u komisijama čiji su poslovi ili zadaci u vezi sa poslovima koje obavlja taj zaposleni u organima, službama ili organizacijama JLS, dok je opravdano i moguće predvideti naknadu za rad službenika u radnom telu u slučaju kada rad nije obuhvaćen opisom posla njegovog radnog mesta, te njegova znanja i ekspertiza nevezano za poslove radnog mesta predstavlja razlog za imenovanje za člana komisije, radna grupa ili radno telo. Kao što je navedeno, potrebno je navesti razloge za osnivanje i konkretne poslove/zadatke (merljive) koje treba da ispuni ta komisija, radna grupa ili radno telo. Kada je dalje reč o angažovanju službenika u radnim telima, možemo konstatovati da je to donekle regulisano čl. 52 Zakona o lokalnoj samoupravi ("Sl. glasnik RS", br. 129/2007, 83/2014 - dr. zakon, 101/2016 - dr. zakon, 47/2018 i 111/2021 - dr. zakon) kojim je posao uprave da „obavlja stručne i administrativno-tehničke poslove za potrebe rada skupštine opštine, predsednika opštine i opštinskog veća“, te da su službenici, u skladu sa svojim opisom posla definisanim pravilnikom o sistematizaciji zaduženi za rad tih tela i u obavezi su da im pruže podršku u okviru svog redovnog posla. Međutim, potrebno je razlikovati pojedina radna tela čije je osnivanje predviđeno zakonom i u tom slučaju je nesporno da članovi tela primaju za svoj rad određenu naknadu (ili je samim zakonom definisana naknada članovima tih tela, npr. komisija za planove, komisija za komasaciju zemljišta, izborna komisija i dr.)

Kada je reč o mestu troška, odnosno razdelu direktnog budžetskog korisnika kod kojeg se trošak planira i prikazuje, SKGO je na stanovištu da planiranje i izvršavanje rashoda za isplatu naknade komisijama, stalnim radnim telima SO i drugim stručnim savetodavnim telima treba da bude realizovano na teret razdela organa – direktnog korisnika budžeta – koji ih je imenovao. Za poslove koji su sistematizovani i za koje zaposleni već primaju zaradu, odnosno za sednice komisija, radnih tela koje se održavaju u toku radnog vremena, za koje su izabrana, postavljena i zaposlena lica već primili platu, nije moguće isplatiti dodatnu naknadu koja je predviđena posebnim pojedinačnim aktom organa javne uprave.

Navedeno proističe i iz stavova Ministarstva finansija i Državne revizorske institucije koji idu u pravcu smanjenja broja radnih tela kao i naknada za njihov rad, a koje potvrđuje i član 19. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2026. godinu (http://www.parlament.gov.rs/upload/archive/files/cir/pdf/zakoni/14_saziv/2209-25.pdfkoji) koji propisuje da se naknade za rad predsednika i članova komisija i drugih stalnih i privremenih radnih tela u javnom sektoru ne mogu povećavati u 2026. godini i da se zadužuju nadležni organi i korisnici javnih sredstava da preispitaju potrebu postojanja i visinu takvih naknada, radi smanjenja izdataka po ovom osnovu i u tom cilju iniciraju izmene zakona, drugih propisa, opštih i drugih akata kojima je uređeno plaćanje ovih naknada.

Članom 10. Zakona o porezima na imovinu propisano je da obaveza po osnovu poreza na imovinu nastaje najranijim od sledećih dana: danom sticanja prava na koje se porez na imovinu plaća u skladu sa članom 2. stav 1. i članom 2a ovog zakona, danom uspostavljanja državine kad se porez plaća na državinu, danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja imovine na drugi način.

Kad je pravo iz stava 1. ovog člana stečeno na objektu u izgradnji koji nije osposobljen za korišćenje, ne koristi se i za koji nije izdata upotrebna dozvola, obaveza po osnovu poreza na imovinu za taj objekat nastaje najranijim od sledećih dana: danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja objekta na drugi način (uključujući uspostavljanje državine), osim u slučaju iz st. 3. i 4. ovog člana.

Članom 4. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji(u daljem tekstu: ZPPPA) propisano je da je Poreska uprava dužna da utvrđuje sve činjenice koje su bitne za donošenje zakonite i pravilne odluke, posvećujući jednaku pažnju činjenicama koje idu u prilog i na štetu poreskom obvezniku.

Članom 51. ZPPPA propisano je da u poreskom postupku teret dokaza snosi Poreska uprava - za činjenice na kojima se zasniva postojanje poreske obaveze, a poreski obveznik - za činjenice od uticaja na smanjenje ili ukidanje poreza.

Imajući u vidu navedene odredbe, potrebno je da lokalna poreska administracija (LPA) pribavi kvalitetne pisane dokaze o najranijem datumu koji se u skladu sa Zakonom o porezima na imovinu smatra danom nastanka poreske obaveze. U tom smislu potrebno je utvrditi dan izdavanja upotrebne dozvole, dan osposobljavanja (na primer dan priključenja na struju, vodu, zapisnik o uviđaju sa lica mesta i dr.)

Kao dokaz o početku korišćenja, koje predstavlja faktičku stvar koja se može dokazivati na različite načine, može se uzeti na primer dan sačinjavanja ugovora o davanju u zakup nepokretnosti, zapisnik o uviđaju sa lica mesta i drugi dokaz kojim se može pouzdano utvrditi dan početka korišćenja.

U prilogu dostavljamo dva mišljenja Ministarstva finansija o navedenom:

- Bilten 2/2014, mišljenje broj 3 (broj 430-00-00037/2014-04 od 12.02.2014. godine)

- Bilten 10/2014, mišljenje broj 6 (broj 430-00-00037/2014-04 od 8.10.2014. godine).BILTEN 2-2014 ZPI.pdfBILTEN 10-2014 ZPI.pdf

Prilikom otuđenja pokretnih stvari u javnoj svojini opštine/grada primenjuju se odredbe člana 33. stav 2. Zakona o javnoj svojini koje glase:

„Otuđenje pokretnih stvari iz javne svojine vrši se, po pravilu, u postupku javnog oglašavanja, odnosno prikupljanjem pismenih ponuda, na način kojim se obezbeđuje interes nosioca prava javne svojine.“

Istim članom zakona samo stavom 5. propisano je da predlog akta, odnosno akt o otuđenju pokretnih stvari iz javne svojine mora da sadrži obrazloženje iz koga se može utvrditi postojanje razloga iz stava 4. ovog člana.

Međutim, Zakon o javnoj svojini se ne bavi pitanjem procene vrednosti pokretnih stvari.

U vašem konkretnom slučaju ukoliko se radi o automobilima koji nemaju knjigovodstvenu a imaju određenu tržišnu vrednost najbolje bi bilo da se na nivou opštine formira jedna Komisija sa zadatkom da da procenu vrednosti automobila. Ukoliko nemate mogućnosti da takvu Komisiju formirate ili nemate dovoljno podataka kako bi se dala objektivna procena uvek možete da zatražite procenu od ovlašćenih prodavaca automobila.

Dalje, kada se utvrdi početna vrednost automobila može se pristupiti sprovođenju postupka u skladu sa odredbama člana 33. stav 2. Zakona o javnoj svojini.

Članom 85a Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji uređeno je ustanovljavanje prethodne mere obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu.

Radi obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu, rešenjem poreskog organa može se ustanoviti prethodna mera obezbeđenja naplate poreza i to:

· zabrana raspolaganja novčanim sredstvima;

· zabrana raspolaganja i opterećenja na novčanim sredstvima na poslovnim računima poreskog obveznika, novčanim i nenovčanim potraživanjima;

· zabrana raspolaganja i opterećenja sredstava na tekućim računima i štednim ulozima;

· zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja pokretnih stvari;

· zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu

· zabrana izvršenja od strane trećih lica.

Rešenje kojim se ustanovljava prethodna mera obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo na naplatu istovremeno se dostavlja poreskom obvezniku i nadležnim registrima, čime postaje izvršno.

Prethodna mera obezbeđenja naplate poreza traje do donošenja rešenja o prinudnoj naplati iz novčanih sredstava poreskog obveznika i upisa u registar blokiranih računa koji vodi nadležna organizacija, upisa založnog prava u registar pokretnih stvari, odnosno registar nepokretnosti, odnosno do naplate poreza u celosti.

Prema navedenom, zabrana raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu je jedna od prethodnih mera obezbeđenja naplate poreza koji je dospeo za naplatu, ali nije pokrenut postupak prinudne naplate i traje dok se ne donese rešenje o prinudnoj naplati odnosno do naplate poreza u celosti.

Obaveza po osnovu javnih prihoda koja je dospela za naplatu, a nije plaćena podrazumeva veliki stepen verovatnoće da neće biti ni plaćena. Poreski organ, donošenjem rešenja o ustanovljavanju prethodne mere, obezbedjuje naplatu svog dospelog potraživanja. Na taj način se onemogućava poreskom obvezniku da osujeti namirenje svoje obaveze iz predmeta na kojima se može ustanoviti prethodna mera, a kasnije i pokrenuti postupak prinudne naplate (npr. otudjenjem nepokretnosti).

Smatramo da je prethodna mera zabrane raspolaganja, otuđenja i opterećenja nepokretnosti ili stvarnih prava na nepokretnosti upisanih u javnu knjigu, kao i sve druge prethodne mere, koje se mogu ustanoviti u svrhu obezbedjenja naplate, opšteg karaktera, što znači da ne zahteva izričito navođenje iznosa poreza dospelog za naplatu u dispozitivu

rešenja kojim se ustanovljava prethodna mera, ali takođe se taj iznos može navesti u dispozitivu rešenja.

Imajući u vidu da prethodna mera traje dok se poreska obaveza ne plati ili dok se ne donese rešenje o prinudnoj naplati, ustanovljavanjem prethodne mere daje se još jedna mogućnost poreskom obvezniku da izmiri svoju dospelu poresku obavezu pre pokretanja postupka prinudne naplate.

U skladu sa navedenim smatramo da iznos dugovane poreske obaveze na dan donošenja rešenja o prethodnoj meri može i ne mora biti deo dispozitiva rešenja.

Shodno članu 12. Zakona o centralnom registru obaveznog socijalnog osiguranja ("Sl. glasnik RS", br. 95/2018 i 91/2019) registracija osiguranika i osiguranih lica u Centralni registar vrši se podnošenjem jedinstvene prijave u elektronskom obliku od strane podnosioca jedinstvene prijave.

Jedinstvena prijava podnosi se najkasnije pre stupanja zaposlenog i drugog radno angažovanog lica na rad, odnosno u roku od tri radna dana od dana početka obavljanja delatnosti, odnosno od dana prestanka zaposlenja, prestanka obavljanja poslova ili obavljanja delatnosti, odnosno od dana nastale promene u toku osiguranja. Dan prijema jedinstvene prijave u Centralnom registru smatra se danom prijema jedinstvene prijave u svim organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja.

Međutim, članom 5a Uredbe o sadržini, obrascu i načinu podnošenja jedinstvene prijave na obavezno socijalno osiguranje, jedinstvenim metodološkim principima i jedinstvenom kodeksu šifara za unos podataka u jedinstvenu bazu centralnog registra obaveznog socijalnog osiguranja ("Sl. glasnik RS", br. 54/2010, 124/2012 i 119/2013) je propisano da ukoliko u postupku prihvatanja i registracije prijave u svojoj bazi, utvrdi da za osiguranika ne postoji odjava sa prethodnog osiguranja, a novi osnov osiguranja isključuje prethodni, Centralni registar će prijavu primiti, registrovati, i izvršiti programsku odjavu sa prethodnog osiguranja, prema osnovu osiguranja, propisanom jedinstvenim kodeksom šifara. Programska odjava dostavlja se organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja, a Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje i Republički fond za zdravstveno osiguranje su dužni da u skladu sa važećim propisima utvrde datum odjave sa osiguranja, koji mora da prethodi datumu koji je naveden u registrovanoj jedinstvenoj prijavi kao dan početka osiguranja, sa izuzetkom postojanja više prijava sa nepunim radnim vremenom, ukoliko je prijava kod novog poslodavca podneta za nepuno radno vreme.

Naknadno podnetom odjavom od strane obveznika podnošenja ili organizacije obaveznog socijalnog osiguranja sa tačno utvrđenim datumom prestanka osiguranja, programska odjava zamenjuje se ispravnom odjavom sa obaveznog socijalnog osiguranja i unosi u jedinstvenu bazu podataka Centralnog registra.

Gore navedeno se tiče situacije u kojoj se bivši funkcioner vratio na rad kod prethodnog poslodavca odmah nakon prestanka funkcije, dok u slučaju kada postoji prekid u osiguranju je potrebno da se izvrši „naknadna odjava“ putem podnošenja zahteva za utvrđivanje svojstva osiguranika u PIO fondu, koji je moguće podneti i nakon isteka roka od 3 dana iz člana 12. Zakona o CROSO.

Pitanje priznavanja uplaćenih sredstava odnosno povraćaja novca na ime uplaćenog doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta u slučaju poništaja ili prestanka važenja rešenja o građevisnkoj dozvoli (kao što je ovde slučaj), potrebno je regulisati opštim aktom Jedinice loaklne samouprave kojim je regulisan doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta.

U praksi su česte situacije da subjekt koji vrši sve poslove obračuna i naplate doprinosa i uređivanja građevinskog zemljišta, prilikom novog obračuna u vezi izgradnje objekta, uzima u obzir ranije uplaćena sredstva i obavezuje investitora da isplati razliku do pune vrednosti doprinosa po novom obračunu.

I ovo pitanje je potrebno regulisati opštim aktom kojim je regulisan doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta.

Ukoliko opštim aktom JLS nisu regulisana ova pitanja, u tom slučaju po osnovu opštih pravila Zakona o obligacionim odnosima o vraćanju datog kada otpadne pravni osnov davanja, investitor može pokrenuti parnični postupak radi povraćaja datog.

 Zakonom o porezima na imovinu, članom 10. uređen je dan nastanka poreska obaveze. Prema stavu 1. člana 10. Zakona o porezima na imovinu obaveza po osnovu poreza na imovinu nastaje najranijim od sledećih dana: danom sticanja prava na koje se porez na imovinu plaća u skladu sa članom 2. stav 1. i članom 2a ovog zakona, danom uspostavljanja državine kad se porez plaća na državinu, danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja imovine na drugi način.

Stavom 2. istog člana propisano je da kad je pravo iz stava 1. ovog člana stečeno na objektu u izgradnji koji nije osposobljen za korišćenje, ne koristi se i za koji nije izdata upotrebna dozvola, obaveza po osnovu poreza na imovinu za taj objekat nastaje najranijim od sledećih dana: danom početka korišćenja, danom osposobljavanja, danom izdavanja upotrebne dozvole, odnosno danom omogućavanja korišćenja objekta na drugi način (uključujući uspostavljanje državine), osim u slučaju iz st. 3. i 4. ovog člana.

Odredbe stave 3. i 4. tog člana uređuju dan nastanka poreske obaveze za zgradu u izgradnji površine preko 500m2.

Članom 33. Zakona o porezima na imovinu propisano je da nadležni poreski organ JLS utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz poreske prijave, poslovnih knjiga poreskog obveznika, podataka iz evidencija nadležnih organa i drugih podataka kojima taj organ raspolaže, a od značaja su za utvrđivanje poreske obaveze.

Članom 33v Zakona o porezima na imovinu propisano je kada je poreski obveznik dužan da podnese poresku prijavu i u kom roku.

Članom 51. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji(u daljem tekstu:ZPPPA) propisano je da u poreskom postupku teret dokaza snosi:

1) Poreska uprava - za činjenice na kojima se zasniva postojanje poreske obaveze;

2) poreski obveznik - za činjenice od uticaja na smanjenje ili ukidanje poreza.

Istim članom propisano je da sumnja koja proistekne zbog uskraćivanja informacija, odnosno nedostavljanja dokaza od strane poreskog obveznika koji je, u skladu sa ovim zakonom, dužan da ih dostavi Poreskoj upravi, može u postupku utvrđivanja poreske obaveze biti na njegovu štetu.

Članom 55. stav 4. ZPPPA propisano je da ako poreski obveznik ne podnese poresku prijavu, poresko rešenje o utvrđivanju poreza iz člana 54. stav 2. tačka 2) podtačka 2) ovog zakona, Poreska uprava donosi bez prethodnog izjašnjenja obveznika o činjenicama koje su od značaja za odlučivanje, kada se utvrđivanje poreza vrši na osnovu podataka iz evidencija nadležnih organa, odnosno dokumentacije izdate od strane nadležnih organa i javnih beležnika.

Članom 11. stav 9. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano je da za objekte za koje nije podneta prijava, a koji nisu predmet upisa u korist Republike Srbije, Agencija dostavlja Zavodu spisak objekata radi upisa svojine na objektu u korist vlasnika katastarske parcele, na kojoj se objekat nalazi i da po dobijanju spiska objekata iz stava 9. ovog člana, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje spisak nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Članom 14. istog zakona propisano je da Zavod vrši upis prava svojine na osnovu odredbi ovog zakona, potvrde Agencije kao izvršne isprave i zakona kojim je uređen upis nepokretnosti u katastar nepokretnosti i infrastrukture, prioritetno, bez obzira na redosled odlučivanja propisan zakonom kojim se uređuje postupak upisa u katastar nepokretnosti i infrastrukture, bez saglasnosti lica koja su ranije podnela zahteve nadležnom organu Zavoda. Istim članom propisano je da po dobijanju potvrde od strane Agencije, Zavod po službenoj dužnosti prosleđuje potvrdu nadležnoj organizacionoj jedinici poreske uprave i nadležnoj lokalnoj poreskoj administraciji.

Prema navedenim odredbama, podnošenje poreske prijave za porez na imovinu više nije uslov za sprovođenje prostupka ozakonjenja kao što je to bilo propisano Zakonom o ozakonjenju objekata koji je prestao da važi danom stupanja na snagu Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima.

Napominjemo da je članom 7. stav 4. Zakona o posebnim uslovima za evidentiranje i upis prava na nepokretnostima propisano da pre evidentiranja i upisa prava svojine na posebnim delovima u stambenim i stambeno-poslovnim zgradama sa više stanova, investitor, svako lice koje ima pravni interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice, Agenciji podnosi prijavu za upis stambene ili stambeno-poslovne zgrade, odnosno dela zgrade koji predstavlja funkcionalnu celinu, uz koju može podneti i elaborat geodetskih radova odnosno skicu neevidentiranih posebnih delova za zgradu, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Stavom 5. istog člana propisano je da za stambene, stambeno-poslovne odnosno poslovne zgrade iz stava 4. ovog člana ako je investitor nepoznat ili nije dostupan, skicu posebnih delova odnosno elaborat geodetskih radova može dostaviti svako lice koje ima pravni

interes, upravnik, odnosno profesionalni upravnik stambene zajednice ili ovlašćeno lice, preko digitalne platforme za podnošenje prijave.

Shodno navedenom, na osnovu podnetih poreskih prijava, dobijenih spiskova i potvrda od Zavoda i svih drugih raspoloživih podataka lokalna poreska administracija vrši utvrđiivanje poreza na imovinu shodno napred navedenim zakonskim odredbama.

Odredbe Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ne mogu se primenjivati na zaposlene u ustanovama kulture, jer prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa zaposlenih u ustanovama kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave su uređeni Posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 3/2022 i 114/2023), bez obzira što je jedinica lokalne samouprave osnivač te ustanove.

Iako pravo na plaćeno odsustvo radi učešća na međunarodnim sportskim takmičenjima u svojstvu člana reprezentacije Republike Srbije za vreme boravka reprezentacije, kao i za vreme pripreme te reprezentacije nije predviđeno posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture, upućujemo na član 2. tog ugovora koji kaže da se kolektivnim ugovorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća prava i povoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni ovim ugovorom, u skladu sa zakonom.

Članom 36. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) propisano je da zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji. 

Članom 150. stav 2. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 34/2003, 64/2004 - odluka USRS, 84/2004 - dr. zakon, 85/2005, 101/2005 - dr. zakon, 63/2006 - odluka USRS, 5/2009, 107/2009, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014, 142/2014, 73/2018, 46/2019 - odluka US, 86/2019, 62/2021, 125/2022, 138/2022, 76/2023 i 94/2024) propisano je da je Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje pravno lice sa statusom organizacije za obavezno socijalno osiguranje u kome se ostvaruju prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i obezbeđuju sredstva za ovo osiguranje.

Imajući u vidu da Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje nema status državnog organa, organa autonomne pokrajine, odnosno organa lokalne samouprave, godine provedene u radnom odnosu kod ovog poslodavca se ne uzimaju u obzir prilikom određivanja prava na minuli po odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave.