Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Da li IRK može dva puta odložiti polazak u školu za isto dete?
Članom 55. Zakona o osnovnom obrazovanju i vaspitanju („Sl. glasnik RS“, br. 55/2013, 101/2017, 27/2018 - dr. zakon i 10/2019) propisano je sledeće:
“U prvi razred osnovne škole upisuje se svako dete koje do početka školske godine ima najmanje šest i po, a najviše sedam i po godina.
Izuzetno, kada je to u najboljem interesu deteta, detetu se može odložiti upis za godinu dana od strane škole, a na osnovu mišljenja Interresorne komisije, koje sadrži dokaze o potrebi odlaganja i predlog mera dodatne obrazovne, zdravstvene ili socijalne podrške detetu u periodu do polaska u školu.”
Prema važećem zakonu, polazak u prvi razred osnovne škole ne može se odlagati dva puta.
Da li uslugu ličnog pratioca, u skladu sa Pravilnikom o bližim uslovima i standardima za pružanje usluga socijalne zaštite, može koristiti dete koje pohađa pripremni predškolski program, s obzirom da je pohađanje ovog programa obavezno, ili je to moguće tek od prvog razreda osnovne škole?
Uslugu ličnog pratioca može da dobije dete koje je uključeno u obrazovanje, u skladu sa članom 83. Pravilnika o bližim uslovima i standardima za pružanje usluga socijalne zaštite ("Sl. glasnik RS", br. 42/2013, 89/2018 i 73/2019.):
„Lični pratilac dostupan je detetu sa invaliditetom odnosno sa smetnjama u razvoju, kome je potrebna podrška za zadovoljavanje osnovnih potreba u svakodnevnom životu u oblasti kretanja, održavanja lične higijene, hranjenja, oblačenja i komunikacije sa drugima, pod uslovom da je uključeno u vaspitno-obrazovnu ustanovu, odnosno školu, do kraja redovnog školovanja, uključujući završetak srednje škole.“
Dakle, ovu uslugu može da ostvari dete koje je u upisano u predškolsku ustanovu, dete koje pohađa obavezni pripremni predškolski program i redovan učenik tokom osnovnog i do kraja srednjeg obrazovanja.
Da li član porodice umrlog ratnog vojnog invalida i korisnika mesečnog novčanog primanja za vreme nezaposlenosti ratnih vojnih invalida od V do X grupe, a koji je snosio troškove sahrane, ima pravo na naknadu pogrebnih troškova?
Ukoliko je konkretni pok. RVI pravo stekao po Zakonu o osnovnim pravima boraca, vojnih invalida i porodica palih boraca ("Sl. list SRJ", br. 24/98, 29/98 - ispr. i 25/2000 - odluka SUS i "Sl. glasnik RS", br. 101/2005 - dr. zakon, 111/2009 - dr. zakon i 50/2018), član porodice koji je snosio troškove sahranjivanja nema pravo na naknadu troškova, već članovi porodice definisani u čl. 14. zakona imaju pravo na pomoć čija visina je utvrđena čl. 61. istog zakona.
Međutim, ukoliko je konkretni pok. RVI pravo stekao po Zakonu o pravima boraca, vojnih invalida i članova njihovih porodica ("Sl. glasnik SRS", br. 54/89 i "Sl. glasnik RS", br. 137/2004, 69/2012 - odluka US i 50/2018), član porodice koji je snosio troškove sahranjivanja članovi porodice definisani u čl. 14. zakona ima pravo na naknadu troškova sahranjivanja i pravo na pomoć, čija visina je utvrđena čl. 32. i čl. 33. istog zakona.
Zakon o pravima boraca, vojnih invalida, civilnih invalida rata i članova njihovih porodica („Sl. glasnik RS“, br. 18/2020) koji je stupio na snagu 11.03.2020. godine, a počinje da se primenjuje se od 01.01.2021. godine izjednačio je prava ratnih vojnih invalida i unificirao ih u svakom pogledu po pravilu šta je povoljnije za korisnika (svi korisnici podjednako ostvaruju prava i porodice imaju pravo na troškove sahranjivanja).
Da li je za donošenje mišljenja IRK, o odlaganju polaska u prvi razred osnovne škole za godinu dana, neophodno mišljenje - nalaz pedijatra sa predlogom odlaganja, ili je dovoljno mišljenje psihologa o potebi odlaganja, ili je prepušteno IRK da odredi koji nalazi/ mišljenja su potrebni za donošenje mišljenja da je odlaganje polaska u prvi razred u najboljem interesu deteta?
Članom 55. Zakona o osnovnom obrazovanju i vaspitanju propisano je upis u prvi razred detetu može odložiti škola, a na osnovu mišljenja Interresorne komisije:
„Izuzetno, kada je to u najboljem interesu deteta, detetu se može odložiti upis za godinu dana od strane škole, a na osnovu mišljenja Interresorne komisije, koje sadrži dokaze o potrebi odlaganja i predlog mera dodatne obrazovne, zdravstvene ili socijalne podrške detetu u periodu do polaska u školu.“
Član 8. Pravilnika o dodatnoj obrazovnoj, zdravstvenoj i socijalnoj podršci detetu, učeniku i odraslom uređuje da svaki član Komisije vrši opservaciju neposredno, u prirodnom životnom okruženju (porodici, predškolskoj ustanovi ili školi) i utvrđuje potrebe deteta za dodatnom podrškom u okviru svog domena rada. Svaki član Komisije u toku postupka procene koristi podatke dobijene: od roditelja i drugih lica koja poznaju dete; iz razgovora sa detetom; na osnovu primene instrumenata za procenu iz domena njegove stručnosti; nalaza i izveštaja relevantnih stručnjaka priloženih, odnosno dobijenih uz zahtev.
Za odlaganje upisa u prvi razred osnovne škole za godinu dana, izuzetno i uz dodatno obrazloženje, kada je to u najboljem interesu deteta, važi procedura navedena u članu 8. Pravilnika, a Interresornoj komisiji je ostavljeno da proceni koji nalazi i mišljenja su potrebna za svako dete pojedinačno.
S obzirom na to da je JLS usaglasila Pravilnik o odobravanju i finansiranju programa kojima se zadovoljavaju potrebe i interesi građana u obalsti sport, da bi isti u konačnom bio donet na veću, postoji dilema koja se odnosi na članu 49. stav 1., u smislu šta se smatra pod započetim postupkom odobrenje? S obzirom da se početkom godine objavljuje Obaveštenje za podnošenje godišnjih programa, koje je kalendarski definisano, samo je formirana Komisija, tako da nije realizovan dalji postupak odobravanja, da li se postupak okončava po odredbama ovog Pravilnika?
Izmene i dopune Pravilnika o odobravanju i finansiranju programa kojima se ostvaruje opšti interes u oblasti sporta u delu koji se odnosi na član 49. je ostao nepromenjen, a takođe i član 21. gde je navedeno: „Godišnji program izvršava se prema dinamici utvrđenoj članom 117. Zakona“.
Dakle novi Pravilnik se, u delu na koji se odnosi konkretno pitanje, ne razlikuje od prethodnog. Uz pretpostavku da su programi za 2021. godinu bili dostavljeni nakon izmene Pravilnika, a kako je Zakonom predviđen rok za dostavu godišnjih programa predlagača, odnosno nosioca programa do 01.06.2020. smatramo da u svakom slučaju ne postoji dilema u vezi pitanja koje je postavljeno.
Da li učenik sa smetnjama u razvoju koji pohađa srednju školu ima pravo na besplatne putne troškove od kuće do škole? Da li je neophodan izlazak na IRK i ko bi plaćao troškove putovanja?
Član 189. stav 1. tačka 5. Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja (“Sl. glasnik RS”, br. 88/17, 27/18 – dr. zakon, 10/19 i 6/2020) propisano je da se u budžetu JLS obezbeđuju sredstva između ostalog i “za prevoz, smeštaj i ishranu dece i učenika sa smetnjama u razvoju i invaliditetom i njihovih pratilaca, bez obzira na udaljenost mesta stanovanja od škole.”
Navedena odredba Zakona odnosi se na sve učenike sa smetnjama u razvoju, dakle i na učenike srednjih škola sa smetnjama u razvoju, a iz istog budžeta finansiraju se i njihovi pratioci.
Član 4. Pravilnika o dodatnoj obrazovnoj, zdravstvenoj i socijalnoj podršci detetu, učeniku i odraslom (“Sl. glasnik RS”, br. 80/18) uređuje da prilikom procene potreba za dodatnom podrškom nadležna Komisija može preporučiti tri vrste mera dodatne podrške: mere dodatne podrške koje se u skladu sa propisima realizuju na osnovu mišljenja Komisije, preporučene mere dodatne podrške na osnovu procene Komisije i ostale mere dodatne podrške iz sistema obrazovanja, zdravstvene i socijalne zaštite o kojima Komisija informiše roditelja, odnosno drugog zakonskog zastupnika i odraslog i upućuje ih na nadležne institucije.
Drugoj grupi mera pripada i obezbeđivanje prevoza deteta, učenika i odraslog koji ne može da koristi sredstva javnog prevoza, a po potrebi i njegovog pratioca, za pohađanje obrazovanja ili korišćenje drugih usluga socijalne i zdravstvene zaštite, bez obzira na udaljenost od mesta stanovanja.
U skladu sa Zakonom o sportu, gradske opštine finansiraju godišnje i posebne programe sportskih organizacija u oblasti sporta. Prilikom raspisivanja javnog poziva za dostavljanje predloga posebnih programa sportskih organizacija, da li jedan od uslova mora da bude da sportska organizacija ima sedište na teritoriji gradske opštine ili svoje predloge programa mogu da dostave i organizacije koje imaju sedište na teritoriji grada Beograda? Da li je u suprotnosti sa zakonom, ako je Pravilnikom definisano da za posebne programe mogu da konkurišu i sportske organizacije sa teritorije Grada Beograda?
Zakon o sportu u delu „Potrebe i interesi građana u oblasti sporta u jedinicama lokalne samouprave“ u čl. 137. i 138. bliže definiše pojedinosti, načine podnošenja programa (čl. 138. stav 5.). Dakle, sportske organizacije sa sedištem na teritoriji JLS svoje godišnje i posebne programe podnose preko nadležnog teritorijalnog sportskog saveza iste JLS. Logično je da JLS iz svog budžeta namenjenog za ove potrebe finansira sportske organizacije čije je sedište upravo u toj JLS. Ovo je u skladu i sa čl. 137. stav 3. Zakona:
„Nosilac programa kojim se obezbeđuje ostvarivanje potreba i interesa građana iz stava 1. ovog člana ne može za finansiranje istih aktivnosti da podnosi programe i za sredstva od drugog nivoa vlasti u Republici Srbiji.“
U čl. 138. stav 8. se navodi: „Odobravanje godišnjih i posebnih programa iz stava 4. ovog člana u granama i oblastima iz člana 120. stav 2. tačka 2) ovog zakona vrši se u skladu sa ovim zakonom, Strategijom, nacionalnim kategorizacijama i Programom razvoja sporta u JLS….“.
Dakle, shodno gore navedenom, mišljenja smo da pravo podnošenja prijave imaju lica – organizacije u oblasti sporta, koja imaju registrovano sedište na teritoriji opštine/grada/gradske opštine.
Da li hoteli u okviru svoje pretežne delatnosti - hotelski smeštaj, mogu da se bave i poslovima komisione prodaje tradicionalnih rukotvorina ili moraju da imaju registrovanu još neku šifru delatnosti?
Zakon o ugostiteljstvu („Sl. glasnik RS“ broj 17/19) je kao lex specialis propisao obaveza ugostitelja da u mestu poslovanja registruje obavljanje ugostiteljske delatnosti.
Naime, ukoliko privredno društvo obavlja ugostiteljsku delatnost u sedištu, ali ne kao pretežnu delatnost, dužno je da za tu delatnost registruje ogranak na istoj adresi. Takođe, ukoliko privredno društvo obavlja ugostiteljsku delatnost van sedišta, dužno je da za tu delatnost u svakom prostoru, odnosno mestu poslovanja registruje ogranak.
Obaveza registrovanja ogranka za obavljanje trgovinske delatnosti ne postoji po Zakonu o trgovini, te prema tome nije potrebno registrovati ogranak za komisionu prodaju tradicionalnih rukotvorina u hotelu.
Da li licu koje je zaposleno na neodređeno vreme u ustanovi kulture, nakon imenovanja istog na funkciju predsednika opstine, može da dok mu miruju prava i obaveze bude ponuđen aneks ugovora o radu zbog sistematizacije nove koja je određena shodno Uredbi o katalogu novih radnih mesta?
Članom 79. stav 1. tačka 4) Zakona o radu predviđeno je da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drugačije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca.
Za vreme mirovanja radni odnos traje, ali prava i obaveze iz radnog odnosa se ne ostvaruju sve dok ne prestanu razlozi za mirovanje. U tom smislu, poslodavac zaposlenom može ponuditi aneks ugovora tek nakon što se zaposleni vrati kod poslodavca kod koga su mu mirovala prava iz radnog odnosa.
Što se zaposlenog koji obavlja poslove na određeno vreme tiče, njemu se može odmah ponuditi aneks ugovora o radu.
U javnoj ustanovi kulture je izvršena sistematizacija (usklađivanje sa novom uredbom o katalogu radnih mesta). Jedan od radnika ima mirovanje radnog odnosa po osnovu postavljenja na funkciju. Da li radnik koji ima mirovanje radnog odnosa može da potpiše ponuđeni aneks ugovora o radu, ili mora da se sačeka do njegovog povratka? Radnika kome miruju prava i obaveze menja drugi radnik, da li njemu da se ponudi novi aneks ugovora o radu, ili je to nemoguće jer je on na zameni umesto radnika kome miruju prava i obaveze, pa shodno tome ni radnik na zameni ne može da potpiše novi aneks ugovora o radu ako to ne učini radnik koga on menja?
Članom 79. stav 1. tačka 4) Zakona o radu predviđeno je da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drugačije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca.
Za vreme mirovanja radni odnos traje, ali prava i obaveze iz radnog odnosa se ne ostvaruju sve dok ne prestanu razlozi za mirovanje. U tom smislu, poslodavac zaposlenom može ponuditi aneks ugovora tek nakon što se zaposleni vrati kod poslodavca kod koga su mu mirovala prava iz radnog odnosa.
Što se zaposlenog koji obavlja poslove na određeno vreme tiče, njemu se može odmah ponuditi aneks ugovora o radu.
Da li jednoj sportskoj organizaciji (klub) sredstva koja se dodele za godišnje i posebne programe mogu da budu veća od 20% budzeta određena za sport?
Lokalna samouprava u skladu sa Zakonom o sportu, član 138. stav 1. i 2. i Zakonom o budžetskom sistemu, ukoliko ima sredstva predviđena budžetskom rezervom, odlukom nadležnog organa jedinice lokalne samouprave eventualno može odobriti naknadna sredstva ali samo po posebnom programu i ukoliko je navedena sportska organizacija aplicirala za navedena sredstva u tekućoj godini u skladu sa važećim zakonom, podzakonskim aktima, u predviđenom roku i važećim pravilnikom jedinice lokalne samouprave - Pravilnikom o odobravanju i finansiranju programa kojima se zadovoljavaju potrebe i interesi građana u oblasti sporta u opštini.
Dalje, članom 138. stav 4. propisano je da se jednoj organizaciji u oblasti sporta ne može odobriti više od 20% sredstava od ukupne sume sredstava budžeta JLS predviđenih za finansiranje programa iz oblasti sporta, s tim da se troškovi programa kojima se zadovoljavaju potrebe i interesi građana u JLS moraju odnositi, po pravilu, najmanje 15% na aktivnosti povezane sa sportom dece.
Prema svemu navedenom, zaključak je da nije moguće da se jednoj sportskoj organizaciji izdvoji vise od 20% od budžeta izdvojenih za programe sporta.
Da li je potrebno da predsednik opštine donese poseban akt ili se kriterijumi mogu utvrditi u samom konkursu?