Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Odgovori su dati polazeći od prethodnih iskustava, uvida i gledišta Stručne službe SKGO o primeni nadležnosti lokalne samouprave, od potvrđene dobre prakse u gradovima i opštinama, kao i od iskustava saradnje SKGO sa partnerima iz republičkih institucija i različitih organizacija koje sarađuju sa lokalnim vlastima u Srbiji. Odgovori Stručne službe SKGO ne predstavljaju zvanično tumačenje primene propisa koji uređuju rad lokalnih vlasti, nego njeno mišljenje u vezi sa konkretnim pitanjem koje je postavljeno.
Baza pitanja i odgovora može se pretraživati preko pojma koje se pojavljuje u određenom pitanju ili odgovoru i preko tematskih oblasti, odnosno podtema, koje čine delove nadležnosti lokalne samouprave u Republici Srbiji.
Sve predloge i komentare u vezi sa ovim servisom možete poslati na e-mejl pitaj@skgo.org
Postavite pitanje1Odredbama člana 12. stav 2. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave propisano je da funkcioner kome miruju prava i obaveze iz stava 1. ovog člana, ima pravo da se u roku od 15 dana od dana prestanka funkcije, vrati na rad kod poslodavca. Molim vas da mi dostavite mišljenje kako postupiti u situaciji kada se po prestanku funkcije posle 10 dana zaposleni vrati na rad kod poslodavca kod koga mu je mirovao radni odnos, s obzirom da je rok za prijavu na osiguranje u Centralnom registru 3 dana, a logično je da ne ostvaruje pravo na platu pošto nije ni radio? S druge strane, ukoliko se prijava na osiguranje podnosi od onog dana kada se zaposleni vratio na rad, postoji prekid u radnom stažu.
Shodno članu 12. Zakona o centralnom registru obaveznog socijalnog osiguranja ("Sl. glasnik RS", br. 95/2018 i 91/2019) registracija osiguranika i osiguranih lica u Centralni registar vrši se podnošenjem jedinstvene prijave u elektronskom obliku od strane podnosioca jedinstvene prijave.
Jedinstvena prijava podnosi se najkasnije pre stupanja zaposlenog i drugog radno angažovanog lica na rad, odnosno u roku od tri radna dana od dana početka obavljanja delatnosti, odnosno od dana prestanka zaposlenja, prestanka obavljanja poslova ili obavljanja delatnosti, odnosno od dana nastale promene u toku osiguranja. Dan prijema jedinstvene prijave u Centralnom registru smatra se danom prijema jedinstvene prijave u svim organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja.
Međutim, članom 5a Uredbe o sadržini, obrascu i načinu podnošenja jedinstvene prijave na obavezno socijalno osiguranje, jedinstvenim metodološkim principima i jedinstvenom kodeksu šifara za unos podataka u jedinstvenu bazu centralnog registra obaveznog socijalnog osiguranja ("Sl. glasnik RS", br. 54/2010, 124/2012 i 119/2013) je propisano da ukoliko u postupku prihvatanja i registracije prijave u svojoj bazi, utvrdi da za osiguranika ne postoji odjava sa prethodnog osiguranja, a novi osnov osiguranja isključuje prethodni, Centralni registar će prijavu primiti, registrovati, i izvršiti programsku odjavu sa prethodnog osiguranja, prema osnovu osiguranja, propisanom jedinstvenim kodeksom šifara. Programska odjava dostavlja se organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja, a Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje i Republički fond za zdravstveno osiguranje su dužni da u skladu sa važećim propisima utvrde datum odjave sa osiguranja, koji mora da prethodi datumu koji je naveden u registrovanoj jedinstvenoj prijavi kao dan početka osiguranja, sa izuzetkom postojanja više prijava sa nepunim radnim vremenom, ukoliko je prijava kod novog poslodavca podneta za nepuno radno vreme.
Naknadno podnetom odjavom od strane obveznika podnošenja ili organizacije obaveznog socijalnog osiguranja sa tačno utvrđenim datumom prestanka osiguranja, programska odjava zamenjuje se ispravnom odjavom sa obaveznog socijalnog osiguranja i unosi u jedinstvenu bazu podataka Centralnog registra.
Gore navedeno se tiče situacije u kojoj se bivši funkcioner vratio na rad kod prethodnog poslodavca odmah nakon prestanka funkcije, dok u slučaju kada postoji prekid u osiguranju je potrebno da se izvrši „naknadna odjava“ putem podnošenja zahteva za utvrđivanje svojstva osiguranika u PIO fondu, koji je moguće podneti i nakon isteka roka od 3 dana iz člana 12. Zakona o CROSO.
Zaposlen sam u ustanovi kulture, ali i fudbalski sam trener. Pojavila mi se mogućnost da kao trener budem u stručnom štabu jedne naša reprezentativne selekcije. Medjutim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture nije predvidjena mogućnost da dobijem plaćeno odsustvo tokom reprezentativnih priprema i takmičenja, dok u kolektivnom ugovoru jedinica lokalne samouprave je to definisano i članovi reprezentativnih slekcija imaju do 45 dana pravo godišnjeg iskusva. Da li može direktor ustanove da mi da plaćeno odustvo po ovom pitanju, i ako može na koji zakon, ili odredbu treda da se pozove??
Odredbe Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ne mogu se primenjivati na zaposlene u ustanovama kulture, jer prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa zaposlenih u ustanovama kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave su uređeni Posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 3/2022 i 114/2023), bez obzira što je jedinica lokalne samouprave osnivač te ustanove.
Iako pravo na plaćeno odsustvo radi učešća na međunarodnim sportskim takmičenjima u svojstvu člana reprezentacije Republike Srbije za vreme boravka reprezentacije, kao i za vreme pripreme te reprezentacije nije predviđeno posebnim kolektivnim ugovorom za ustanove kulture, upućujemo na član 2. tog ugovora koji kaže da se kolektivnim ugovorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća prava i povoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni ovim ugovorom, u skladu sa zakonom.
Da li se prethodno ostvareni radni staž u RFZO smatra radnim stažom u smislu minulog rada i radnog staža za jubilarnu nagradu zaposlenog u jedinici lokalne samouprave?
Članom 36. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) propisano je da zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji.
Članom 150. stav 2. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 34/2003, 64/2004 - odluka USRS, 84/2004 - dr. zakon, 85/2005, 101/2005 - dr. zakon, 63/2006 - odluka USRS, 5/2009, 107/2009, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014, 142/2014, 73/2018, 46/2019 - odluka US, 86/2019, 62/2021, 125/2022, 138/2022, 76/2023 i 94/2024) propisano je da je Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje pravno lice sa statusom organizacije za obavezno socijalno osiguranje u kome se ostvaruju prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja i obezbeđuju sredstva za ovo osiguranje.
Imajući u vidu da Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje nema status državnog organa, organa autonomne pokrajine, odnosno organa lokalne samouprave, godine provedene u radnom odnosu kod ovog poslodavca se ne uzimaju u obzir prilikom određivanja prava na minuli po odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave.
U postupku donošenja Odluke o budžetu JLS obavezno se sprovodi javna rasprava s tim što se ista odnosi samo na deo kapitalnih izdataka. U nedoumici smo da li kasnije prilikom razmatranja predloga Odluke o budžetu JLS i donošenja iste od strane Skupštine JLS odbornici mogu podnositi amandmane na preedlog Odluke o budžetu u celini ili možemo tumačiti da se amandmani mogu podnositi samo u delu koji je bio predmet javne rasprave, odnosno da mogu biti dozvoljeni samo u delu kapitalnih izdataka. Naime, shodno odredbama Zakona budžetskom sistemu ministar finansija donosi Uputstvo za pripremu Odluke o budžetu lokalne vlasti i projekcija za naredne 2 godine. Organi lokalne vlasti bi trebalo da se pridržavaju datog uputstva prilikom pripreme budžeta. Ukoliko je dozvoljeno da se amndmani podnose na predlog Odluke o budžetu u celini, eventualnim usvajanjem istih od strane Skupstine postojala bi opasnost da odredbe Uputstva budu prekrsene. Zamoila bih Vas da mi na postavljeno pitanje odgovor date što pre.
U skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi (čl. 11. stav 2.) - postupak javne rasprave sprovodi se obavezno u pogledu budžeta u delu koji se odnosi na planiranje investicija. To je Zakonom propisani minimum u odnosu na koji lokalne samouprave mogu da uspostave/propišu/sprovode i širi obuhvat javne rasprave – o nacrtu odluka o budžetu u celini, što je i pristup koji SKGO promoviše i koji je odražen i u Modelu Odluke o javnim raspravama (dostupno na: http://www.skgo.org/storage/app/uploads/public/158/893/448/1588934480_Model%20odluke%20o%20javnim%20raspravama.docx).
Nadležnosti skupštine lokalne samouprave propisane su Zakonom o LS a shodno kojem se pitanja u vezi sa radom skupštine uređuju njenim poslovnikom. Na ovom mestu podsećamo da je SKGO još 2018. godine objavila i Model Poslovnika skupštine opštine (dostupno na: https://www.skgo.org/storage/app/media/uploaded-files/MODEL%20Poslovnika%20skupstine%20opstine%20SKGO.doc), koji u odeljku IX – Postupak donošenja odluka i drugih akata u skupštini – uređuje i pitanje amandmana, tj., predloga za promenu člana predloga opšteg akta.
Svi članovi predloga akta koji se upućuju skupštini – a u slučaju ovog pitanja to je Predlog Odluke o budžetu grada/opštine – mogu biti predmet amandmana. Ovo važi bez obzira na to da li je prethodno u procesu izrade Nacrta akta uopšte i sprovedena javna rasprava (o celini akta ili pojedinim njegovim delovima). Dakle, ako je u slučaju Nacrta Odluke o budžetu javna rasprava sprovedena samo o delu koji se odnosi na planiranje investicija, ipak važi da odbornici kao ovlašćeni predlagači amandmana (odbornik ili odbornička grupa) – mogu podneti predlog za promenu bilo kog člana Predloga Odluke o budžetu.
Kao i sam Predlog akta, i amandmani moraju biti u skladu sa zakonom, blagovremeni, potpuni i upućeni u skladu sa odredbama Poslovnika skupštine LS.
Podnete amandmane predsednik skupštine upućuje predlagaču akta, nadležnim odborima i veću grada/opštine. Proizilazi da će u slučaju Predloga odluke o budžetu LS, podneti amandmani biti upućeni veću, nadležnim odborima i lokalnom organu uprave nadležnom za finansije (nadležnoj organizacionoj jedinici uprave), koji su dužni da pre sednice skupštine, razmotre amandmane podnete na predlog akta i da skupštinu obaveste za koje amandmane predlažu da ih skupština prihvati, a za koje da ih odbije. Prilikom ovog izjašnjavanja, nadležne instance rukovode se pre svega Zakonom o budžetskom sistemu (ZoBS) i svim primenljivim zakonskim i podzakonskim aktima, uključujući i Uputstvo ministra finansija za pripremu Odluke o budžetu lokalne vlasti i projekcija za naredne 2 godine, kao i Uputstvo za proveru usaglašenosti odluka o budžetu lokalnih vlasti sa smernicama iz Uputstva za pripremu odluka o budžetu lokalnih vlasti (https://www.mfin.gov.rs/dokumenti2/uputstvo-za-proveru-usaglaenosti-odluka-o-budzetu-lokalnih-vlasti). Nepoštovanje ZoBS kao i navedenih uputstava može imati značajne posledice po lokalnu samoupravu, uključujući i obustavu prenosa transfernih sredstava iz budžeta Republike Srbije lokalnoj samoupravi.
U tom smislu, razmatranje i izjašnjavanje o predloženim amandmanima je izuzetno značajno, i amandmani koji su u suprotnosti sa navedenom regulativom, ne mogu biti predloženi skupštini kao prihvatljivi, čime se prevenira situacija iz postavljenog pitanja.
Takođe, SKGO Modelom Poslovnika skupštine predviđeno je da skupštinski Odbor za propise i upravu odbacuje amandmane koji su neblagovremeni, nepotpuni, suprotni zakonu, uvredljivi ili upućeni suprotno odredbama Poslovnika, te oni ne mogu biti predmet rasprave, ni odlučivanja na sednici skupštine.
O ostalim amandmanima otvara se rasprava na sednici skupštine, skupština se izjašnjava, odnosno postupa u svemu u skladu sa Poslovnikom.
Da li sekretar Skupštine opštine ima pravo na isplatu prekovremenih sati i kojim aktom se to precizno definiše?
Sekretar Skupštine opštine nije opštinski službenik, već funkcioner u smislu člana 40. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi kojim je propisano da “Sekretar skupštine se postavlja, na predlog predsednika skupštine, na četiri godine i može biti ponovo postavljen“, dok je stavom 4. istog člana propisano da „Skupština opštine može, na predlog predsednika skupštine, razrešiti sekretara i pre isteka mandata.“ Imajući u vidu da ga postavlja skupština JLS, sekretar skupštine nije službenik, već ima status imenovanog funkcionera.
Prema odredbama Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jednicama lokalne samouprave, sekretar skupštine spada u kategoriju izabranih, postavljenih i imenovanih lica, a ne u kategoriuju službenika. S tim u vezi, prema članu 3. stav 2. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samoprave propisano je da je „Funkcioner izabrano, imenovano, odnosno postavljeno lice (osim službenika na položaju) u organima autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, odnosno u organima gradske opštine, kao i u službama i organizacijama koje oni osnivaju prema posebnom propisu.“ Kako sekretara skupštine postavlja Skupština on spada u funkcionere.
U pogledu položaja funkcinera, merodavan je član 8. stav 2. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samoprave kojim je propisano da se „Izbor, imenovanje, postavljenje, kao i razrešenje funkcionera u jedinicama lokalne samouprave, vrši se u skladu sa posebnim propisima i ovim zakonom, statutom jedinice lokalne samouprave i odlukama jedinice lokalne samouprave kojima se uređuje osnivanje službi i organizacija.“
Takođe, članom 11. st. 1. i 2. istog zakona propisano je da „Funkcioner ima pravo na platu, naknadu i ostala primanja u skladu sa zakonom kojim se uređuju plate, naknade i druga primanja funkcionera u jedinici lokalne samouprave. Rešenje o plati, naknadi i ostalim primanjima funkcionera, donosi organ – skupština opštine, odnosno radno telo skupštine koje je utvrđeno statutom ili aktom skupštine kojim se uređuje nadležnost, sastav i organizacija radnih tela skupštine, dok je stavom 3. istog člana propisano da funkcioneri nemaju prava na uvećanje plate za slučaj prekovremenog rada.
Dakle, na osnovu zakosnkih odredbi i imajući u vidu status sekretara skupštine opštine kao funkcionera, mišljenje Stručne službe SKGO je da sekretar skupštine nema pravo na prekovremene sate niti na isplatu prekovremenog rada. Plata za vršenje funkcije obuhvata sve aktivnosti bez obzira na trajanje radnog angažovanja. Međutim, mogućnost postoji ako postoji interni akta kojim je predviđena ova isplata