Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Odgovori su dati polazeći od prethodnih iskustava, uvida i gledišta Stručne službe SKGO o primeni nadležnosti lokalne samouprave, od potvrđene dobre prakse u gradovima i opštinama, kao i od iskustava saradnje SKGO sa partnerima iz republičkih institucija i različitih organizacija koje sarađuju sa lokalnim vlastima u Srbiji. Odgovori Stručne službe SKGO ne predstavljaju zvanično tumačenje primene propisa koji uređuju rad lokalnih vlasti, nego njeno mišljenje u vezi sa konkretnim pitanjem koje je postavljeno.
Baza pitanja i odgovora može se pretraživati preko pojma koje se pojavljuje u određenom pitanju ili odgovoru i preko tematskih oblasti, odnosno podtema, koje čine delove nadležnosti lokalne samouprave u Republici Srbiji.
Sve predloge i komentare u vezi sa ovim servisom možete poslati na e-mejl pitaj@skgo.org
Postavite pitanjePostovani, ukoliko imamo Prostorni plan iz 1991.godine koji ima jedan obuhvat gradjevinskog podrucija, u toku izrade sadasnjeg Prostornog Plana je gradjevinsko podrucije znacajno smanjeno. Kako katastar nepokretnosti nije azurno sprovodio prethodne planove i namene parcela i stavljanje zabelezbe za obavezu placanja promene namene iz poljoprivrednog u gradjevinsko, dolazimo u situaciju da su neke parcele bile gradjevinske jos 1991.godine, a sad su poljoprivredne. Nigde ne pronalazim pojasnjenje i mogucnost vracanja gradjevinskog zemljista u poljoprivredno? Ako moze neko pojasnjenje, da li je moguce smanjivati obuhvat gradjevinskog zemljista proglasenog Prostornim planom iz 1991.godine a i iz 2015.godine. Hvala unapred
Promena namene poljoprivrednog zemljišta u građevinsko uređena je članom 88 Zakona o planiranju i izgradnji. Kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od dana stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granice planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela sa odgovarajućim grafičkim prikazom. Organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava 1. ovog člana rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti iz koje se izdaje list nepokretnosti. Poljoprivredno zemljište kojem je planskim dokumentom promenjena namena u građevinsko, do privođenja zemljišta nameni može se koristiti za poljoprivrednu proizvodnju.
Uvidom na internet stranici opštine Rača može se utvrditi da je trenutno važeći Prostorni plan opštine Rača usvojen 2012. godine i da isti sadrži uređene osnove za seoska naselja. Nije nam poznato da li je opštinska uprava Rača nakon usvajanja Prostornog plana opštine Rača 2012. godine dostavila opis granica uređenih osnova za seoska naselja sa popisom katastarskih parcela koje su promenile namenu nadležnoj službi katastra.
Prema podacima sa internet stranice opštine Rača u toku je postupak izrade novog Prostornog plana opštine. Nije nam poznato u kojoj se fazi izrade nalazi ovaj planski dokument. Iz dostupne dokumentacije za Rani javni uvid može se primetiti da se plan izrađuje na osnovu ciljeva održivog razvoja, da je prvi, osnovni pravac razvoja opštine poljoprivreda, a da je jedan od ciljeva u oblasti razvoja mreže i funkcije naselja i centara “sagledavanje realnih potreba prilikom određivanja građevinskih područja naselja”, što je i razumljivo, jer je u prethodnom periodu došlo do značajnog pada broja stanovnika u opštini. Takođe, u istom materijalu za RJU u okviru odeljka “Okvirni prikaz projekcije razvoja planskog područja” navedeno je da će se na nivou PPO građevinsko područje neznatno povećati (za oko 2%) i pored demografske stagnacije: “Planira se zadržavanje postojećih građevinskih područja naselja i širenje pojedinih građevinskih područja u naseljima, u kojima se predviđa intenzivniji teritorijalni razvoj. Izvršiće se zaokruživanje započetih, izgrađenih celina, uz maksimalno uvažavanje potrebe zaštite kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta. Građevinska područja naselja određena su kao orijentacione prostorne celine, koje obuhvataju građevinsko zemljište i okućnice sa obradivim zemljištem. Nova gradnja u postojećim naseljima planira se u okviru granica građevinskog područja naselja.“
Iz svega navedenog, a prema javno dostupnim informacijama, ne može se zaključiti da će doći do značajnog smanjenja građevinskog područja izradom i usvajanjem novog Prostornog plana. Što se tiče tretmana postojećih katastarskih parcela u okviru važećeg Prostornog plana opštine, njihova namena se utvrđuje na osnovu Planirane namene iz važećeg prostornog plana. Vlasnici zemljišta mogu u toku javnog uvida uložiti primedbe i tako uticati na konačno plansko rešenje. Izrada novog PPO svakako predstavlja priliku da se još jednom razmotre planirane namene zemljišta.
Vlasnik objekta je predvideo gejanja i hladjenja objekta toplotnom pumpom: vazduh-vazduh idejnim rešenjem koje je priloženo uz zahtev za izdavanje lokacijskih uslova. Da li nadležni organ pribavlja uslove u postupku izdavanja lokacijskih uslova: uslove za priključenje na sistem daljinskog grejanja, odnosno na distributivni sistem prirodnog gasa, a imajući u vidu čl.91. st.3. Zakona o planiranju i izgradnji kojim je propisano da svi vlasnici objekata na teritoriji jedinice lokalne samouprave koji je komunalno opremljen za građenje i korišćenje, a naročito koji ima postojeću infrastrukturu gasovoda i daljinskog grejanja, dužni su da se priključe na postojeću infrastrukturu, u zavisnosti od namene objekta? Takođe, da li je toplotna puma:vazduh-vazduh, odgovarajući dokaz vlasnika objekta da će za proizvodnju električne energije, odnosno grejanje i hlađenje objekta koristiti obnovljive izvore energije, shodno čl.91 st.4 Zakona o planiranju i izgradnji koji glasi da Vlasnik objekta koji dostavi dokaz da će za proizvodnju električne energije, odnosno grejanje i hlađenje objekta koristiti obnovljive izvore energije, nema obavezu priključenja, propisanu stavom 3. člana 91. Zakona o planiranju i izgradnji?
Članom 91. st. 3. i 4. Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da su svi vlasnici objekata na teritoriji, odnosno na delu teritorije jedinice lokalne samouprave koji je komunalno opremljen za građenje i korišćenje, a naročito koji ima postojeću infrastrukturu vodovoda, kanalizacije, gasovoda i daljinskog grejanja, dužni da se priključe na postojeću infrastrukturu, u zavisnosti od namene objekta, stim da se priključenje objekata na infrastrukturu vrši uz naknadu stvarnih troškova nabavke opreme, uređaja, materijala i radova koji nastaju prilikom priključenja korisnika. Jedinice lokalne samouprave su bile dužne da donesu odluku Odluku o visini i načinu plaćanja stvarnih troškova iz stava 5. ovog člana u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona. Iz vašeg pitanja nismo mogli da zaključimo da li je grad Niš doneo odgovarajuću Odluku iz člana 91. stav 3. Zakona o planiranju i izgradnji. Prilikom tumačenja ovih odredbi ne može se u potpunosti odrediti da li se one odnose na postojeće, već izgrađene objekte, ili i na objekte čija se izgradnja planira.
Za planiranu izgradnju neophodno je pridržavati se pravila uređenja i građenja koja su data važećim urbanističkim palnom.
Što se tiče vrste dokaza koje je vlasnik objekta dužan da dostavi da dokazao da će za proizvodnju električne energije, grejanje i hlađenje koristiti obnovljive izvore enrgije, zakonodavac nije propisao o kakvim se dokazima radi, pa vas savetujemo da se za pojašnjenje obratite resornom ministarstvu, kako biste prilikom odlučivanja o podnetom zahtevu doneli odluku u skladu sa Zakonom.
U skladu sa članom 91. stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji, propisano je da vlasnik objekta koji dostavi dokaz da će za proizvodnju električne energije, odnosno grejanje i hlađenje objekta koristiti obnovljive izvore energije, nema obavezu priključenja na postojeću infrastrukturu gasovoda ili daljinskog grejanja. U ulici na lokaciji planirane izgradnje objekta postoji izgrađeni infrastrukturni toplovod i imalac javnih ovlašćenja je izdao svoje uslove u skladu sa članom 91. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji, po kojima je investitor u obavezi da planirani objekat priključi na postojeći infrastrukturni toplovod. Investitor ne želi da se priključi na postojeći infrastrukturni toplovod, pozivajući se na član 91. stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji, tako što planira da za grejanje i hlađenje svog objekta koristi toplotne pumpe vazduh–vazduh ili vazduh–voda, koje će za svoj pogon koristiti priključak na distributivnu električnu mrežu Elektrodistribucije Srbije. Imajući u vidu da će se kao pogon planiranih pumpi koristiti električna energija koja nije dobijena iz obnovljivih izvora energije, da li se korišćenje navedenih pumpi može smatrati dovoljnim da investitor nema dužnost da planirani objekat priključi na postojeću infrastrukturu toplovoda? Takođe, kakvu vrstu dokaza vlasnik objekta dostavlja, koji je predviđen članom 91. stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji?
Članom 91. st. 3. i 4. Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da su svi vlasnici objekata na teritoriji, odnosno na delu teritorije jedinice lokalne samouprave koji je komunalno opremljen za građenje i korišćenje, a naročito koji ima postojeću infrastrukturu vodovoda, kanalizacije, gasovoda i daljinskog grejanja, dužni da se priključe na postojeću infrastrukturu, u zavisnosti od namene objekta, stim da se priključenje objekata na infrastrukturu vrši uz naknadu stvarnih troškova nabavke opreme, uređaja, materijala i radova koji nastaju prilikom priključenja korisnika. Jedinice lokalne samouprave su bile dužne da donesu Odluku o visini i načinu plaćanja stvarnih troškova iz stava 5. ovog člana u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona. Nismo upoznati sa time da li je grad Niš doneo odgovarajuću Odluku.
Prilikom tumačenja ovih odredbi ne može se u potpunosti odrediti da li se one odnose na postojeće, već izgrađene objekte, ili i na objekte čija se izgradnja planira.
Što se tiče objekata čija se izgradnja planira, u skladu sa važećim planskim dokumentom ili separatom (ukoliko isti postoji) izdaju se lokacijski uslovi koji između ostalog sadrže i uslove za priključenje na komunalnu infrastrukturu. U postupku izrade lokacijskih uslova pribavljeni su uslovi javnog preduzeća zaduženog za isporuku toplotne eneregije. U skladu sa članom 14. Pravilnika o postupku sprovođenja objedinjene procedure elektronskim putem podnosilac zahteva može na iste da izjavi prigovor, i dalje ovaj član propisuje postupanje u slučaju prigovora.
Što se tiče vrste dokaza koje je vlasnik objekta dužan da dostavi da bi dokazao da će za proizvodnju električne energije, grejanje i hlađenje koristiti obnovljive izvore energije, zakonodavac nije propisao o kakvim se dokazima radi, pa smo mišljenja da se za pojašnjenje treba obratiti resornom ministarstvu.
Za objekat koji je u redovnom postupku u aprilu 2016 godine izdata gradjevinska dozvole, prijava radova, temeljaa i konstrukcije izvrsena, u katastru upisan objekat sa izdatom građevinskom dozvolom i ucrtan, u medjuvremenu istekla građevinksa dozvola, kako postupati
Članom 140. Zakona o planiranju i izgradnji („Sl. glasnik RS“, br. 72/2009, 81/2009 - ispr., 64/2010 - odluka US, 24/2011, 121/2012, 42/2013 - odluka US, 50/2013 - odluka US, 98/2013 - odluka US, 132/2014, 145/2014, 83/2018, 31/2019, 37/2019 - dr. zakon, 9/2020, 52/2021 i 62/2023) propisana su dva načina na koji građevinska dozvola prestaje da važi po sili zakona, sa obavezom organa nadležnog za izdavanje građevinske dozvole da donese rešenje kojim se utvrđuje prestanak važenja građevinske dozvole, kao rešenja koja su deklarativnog, a ne konstituitivnog karaktera.
Članom 140. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da građevinska dozvola prestaje da važi ako se ne izvrši prijava radova u roku od tri godine od dana pravnosnažnosti rešenja kojim je izdata građevinska dozvola, odnosno u roku od tri godine od dana pravnosnažnosti rešenja o izmeni rešenja o građevinskoj dozvoli.
Jedini izuzetak od ove imperativne norme propisan je članom 140. stav 2. da izuzetno od stava 1. ovog člana, kada je prijava radova izvršena na osnovu člana 148. stav 5. ovog zakona, građevinska dozvola važi do prijave radova svih delova objekta.
Dalje, članom 140. stav 4. je propisano, da građevinska dozvola prestaje da važi ako se u roku od pet godina od dana pravnosnažnosti rešenja kojim je izdata građevinska dozvola, odnosno pravnosnažnosti rešenja o izmeni rešenja o građevinskoj dozvoli, ne izda upotrebna dozvola, osim za objekte iz člana 133. ovog zakona, objekte komunalne infrastrukture koji se izvode fazno, objekte javne namene u javnoj svojini i porodične stambene zgrade koje investitor gradi radi rešavanja svojih stambenih potreba, a u kom roku je investitor dužan da pribavi upotrebnu dozvolu.
Stavom 5. člana 140. je propisano da na zahtev investitora, nadležni organ može doneti rešenje kojim se odobrava da pravnosnažna građevinska dozvola ostaje na pravnoj snazi dve godine posle roka propisanog stavom 4. ovog člana, ako se u postupku pokrenutom u roku iz stava 4. ovog člana, utvrdi da je objekat završen u konstruktivnom smislu na osnovu zapisnika nadležnog građevinskog inspektora.
Iz vašeg pitanja nije jasno o kakvoj vrsti objekta se radi, pa je potrebno da utvrdite koji od stavova člana 140. ZPI u konkretnom slučaju treba primeniti. Takođe, niste naveli da li se podnosilac zahteva obratio nadležnoj službi sa nekim konkretnim zahtevom.
Mišljenja smo da, obzirom da se radi o imperativnim normama kojima je utvrđen trenutak kada građevinska dozvola prestaje da važi po sili zakona, sa obavezom organa nadležnog za izdavanje građevinske dozvole da donese rešenje deklarativnog karaktera, kojim samo konstatuje prestanak važenja građevinske dozvole i da ovi objekti nisu obuhvaćeni članom 140. stav 2. kao izuzetak, građevinske dozvole izdate za izgradnju porodične stambene zgrade koju investitor gradi radi rešavanja svojih stambenih potreba, po sili zakona, prestaju da važe.
U predmetu ozakonjenja dogradnje stambenog objekta, u G listu, kao teret na objektu, na osnovu ugovora o poklonu, upisano je pravo doživotnog plodouživanja. Da li je upisano pravo doživotnog plodouživanja smetnja za nastavak postupka ozakonjenja, odnosno, da li i po kom pravnom osnovu, organ postupka eventualno treba tražiti dostavljanje dokaza o brisanju tereta iz lista nepokretnosti ili saglasnost plodouživaoca za ozakonjenje predmetnog objekta?
Povodom vašeg pitanje koje se odnosi na okolnost da ste u postupku ozakonjenja objekta došli do podatka da je u G listu (teretni list) lista nepokretnosti utvrđeno da je upisano pravo plodouživanja u korist nekog lica koje nije podnosilac zahteva za ozakonjenje, dajemo sledeće mišljenje:
Prema odredbama važećeg Zakona o ozakonjenju, predmet ozakonjenja može biti objekat za koji vlasnik dostavi dokaz o odgovarajućem pravu na građevinskom zemljištu ili objektu, zavisno od toga koja vrsta radova, odnosno vrsta objekta je predmet ozakonjenja.
Prema ovim odredbama Zakona teret upisan u G listu lista nepokretnosti po bilo kom osnovu ne bi mogao da bude smetnja za sam postupak ozakonjenja takvog objekta.
Pravna priroda instituta prava plodouživanja u korist nekog lica daje mogućnost tom licu da stvar koristi (upotrebljava, stanuje) ali ne i da sa istom raspolaže. Pravo raspolaganja je i dalje u rukama lica koje je upisano kao vlasnik nepokretnosti, s tim da je ista opterećena pravom trećeg lica da stvar upotrebljava (da u njoj živi i slično) do kraja svog života, odnosno do isteka prava plodouživanja ukoliko je isto Ugovorom ograničeno.
U svakom slučaju, mišljenja smo da se postupak ozakonjenja, kao postupak od javnog interesa, može nastaviti bez obzira da li osnov korišćenja stvari po osnovu prava plodouživanja i dalje postoji iz razloga jer se ozakonjenjem ne smanjuje pravo plodouživaoca da stvar i dalje koristi i upotrebljava na način kao i pre samog ozakonjenja.
Međutim kako biste bili sigurni u ispravnost vaše odluke potrebno je da pozovete podnosioca zahteva da vam dostavi podatak da li je osnov tako upisanog prava plodouživanja otpao u ovom trenutku, odnosno da li je moguće brisanje upisanog prava u katastru.
Za svako dodatno tumačenje propisa iz oblasti ozakonjenja molimo vas da se obratite resornom Ministarstvu.