Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Odgovori su dati polazeći od prethodnih iskustava, uvida i gledišta Stručne službe SKGO o primeni nadležnosti lokalne samouprave, od potvrđene dobre prakse u gradovima i opštinama, kao i od iskustava saradnje SKGO sa partnerima iz republičkih institucija i različitih organizacija koje sarađuju sa lokalnim vlastima u Srbiji. Odgovori Stručne službe SKGO ne predstavljaju zvanično tumačenje primene propisa koji uređuju rad lokalnih vlasti, nego njeno mišljenje u vezi sa konkretnim pitanjem koje je postavljeno.
Baza pitanja i odgovora može se pretraživati preko pojma koje se pojavljuje u određenom pitanju ili odgovoru i preko tematskih oblasti, odnosno podtema, koje čine delove nadležnosti lokalne samouprave u Republici Srbiji.
Sve predloge i komentare u vezi sa ovim servisom možete poslati na e-mejl pitaj@skgo.org
Postavite pitanjeDa li zaposleni kome miruje radni odnos u Predškolskoj ustanovi, ostvaruje pravo na isplatu jubilarne nagrade u istoj ustanovi i ako mu u trenutku navršenih 20 godina rada miruje radni odnos? Radni odnos je u Narodnoj skupštini Republike Srbije u trenutku navršenih 20 godina rada.
Članom 79. Zakona o radu ("Sl. glasnik RS", br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđeno je da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada zbog:
1) odlaska na odsluženje, odnosno dosluženje vojnog roka;
2) upućivanja na rad u inostranstvo od strane poslodavca ili u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva;
3) privremenog upućivanja na rad kod drugog poslodavca u smislu člana 174. ovog zakona;
4) izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca;
5) izdržavanja kazne zatvora, odnosno izrečene mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere, u trajanju do šest meseci.
Zaposleni kome miruju prava i obaveze iz stava 1. ovog člana ima pravo da se u roku od 15 dana od dana odsluženja, odnosno dosluženja vojnog roka, prestanka rada u inostranstvu, odnosno kod drugog poslodavca, prestanka funkcije, povratka sa izdržavanja kazne zatvora, odnosno mere bezbednosti, vaspitne ili zaštitne mere - vrati na rad kod poslodavca. Prava iz st. 1. i 2. ovog člana ima i bračni drug zaposlenog koji je upućen na rad u inostranstvo u okviru međunarodno-tehničke ili prosvetno-kulturne saradnje, u diplomatska, konzularna i druga predstavništva.
Član 7. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave ("Službeni glasnik RS", br. 43/2017, 97/2020) upućuje na pomenuti član 79. Zakona o radu i na isti način utvrđuje pravo na mirovanje radnog odnosa zaposlenih u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja.
Članom 42. istog posebnog kolektivnog ugovora predviđeno je da je poslodavac dužan da zaposlenom isplati jubilarnu nagradu i to:
Pod prosečnom platom iz stava 1. ovog člana podrazumeva se prosečna plata zaposlenog ostvarena u prethodna tri meseca koji prethode mesecu sticanja prava na jubilarnu nagradu, odnosno prosečna zarada u Republici Srbiji u prethodnom mesecu u odnosu na mesec sticanja prava na jubilarnu nagradu, prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike, ako je to povoljnije po zaposlenog. Zaposleni stiče pravo na jubilarnu nagradu u godini u kojoj navršava 10, 20, 30 i 35 godina rada ostvarenih u radnom odnosu.
Međutim, kako zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada u ustanovi predškolskog vaspitanja i obrazovanja, pravo na jubilarnu nagradu ne može se ostvariti u toj ustanovi.
Da li je kao preduslov zaključenja Ugovora o dopunskom radu u gradskoj opštini, a sa zaposlenim kod drugog poslodavca neophodna saglasnost Komisije za davanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava?
Članom 27k stavovima 4/6. predviđeno je da počev od 1. januara 2021. godine ukupan broj zaposlenih na određeno vreme (izuzev u svojstvu pripravnika), lica angažovanih po ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, preko omladinske i studentske zadruge, kao i posredstvom agencije za privremeno zapošljavanje i lica angažovanih po drugim osnovama, kod korisnika javnih sredstava, ne može biti veći od 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, osim izuzetno, uz suglasnost Vlade, na predlog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva. U ograničenje iz stava 4. ovog člana ne ubrajaju se lica u radnom odnosu na odrešeno vreme radi zamene odsutnog zaposlenog do njegovog povratka, lica radno angažovana posredstvom Nacionalne službe za zapošljavanje u cilju sprovođenja mera aktivne politike zapošljavanja (javni radovi i dodatno obrazovanje i obuke), lica angažovana radi realizacije projekata koji se finansiraju sredstvima Evropske unije ili sredstvima donacija, ukoliko se naknade za njihov rad, sa pripadajućim porezima i doprinosima, finansiraju iz ovih izvora, kao i lica angažovana od strane korisnika programa obuke, akreditovanih realizatora obuke koji su upisani u Stalnu listu predavača i drugih realizatora obuka koju vodi Nacionalna akademija za javnu upravu. Izuzetno od stava 4. ovog člana, korisnik javnih sredstava koji ima manje od 50 zaposlenih na neodređeno vreme može da ima najviše do sedam zaposlenih, odnosno angažovanih lica u smislu stava 4. ovog člana.
Dakle, ukoliko konkretno angažovanje po osnovu ugovora o dopunskom radu premašuje broj koji predstavlja 10% ukupnog broja zaposlenih na neodređeno vreme, za to angažovanje će biti potrebna suglasnost komisije Vlade Republike Srbije.
Pošto se načelnik uprave bira javnim konkursom, da li se novim zakonom zamrzava radno mesto iz druge gradske uprave? Nakon isteka, smene ili ostavke mesta na položaju, da li je zakonom moguće raspoređivanje u upravi na određeno ili na neodređeno vreme? Da li se 15 godina radnog staža računa u minuli rad, ako se pređe u drugu gradsku upravu?
U skladu sa odredbama Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 21/2016, 113/2017, 95/2018, 114/2021, 113/2017 - dr. zakon, 95/2018 - dr. zakon, 86/2019 - dr. zakon, 157/2020 - dr. zakon i 123/2021 - dr. zakon) načelnik uprave kao službenik na položaju nema pravo na mirovanje radnog odnosa kod prethodnog ili istog poslodavca. Međutim, službеnik kоmе је prеstао rаd nа pоlоžајu (nаčеlnik uprаvе/zаmеnik) prоtеkоm vrеmеnа nа kоје је pоstаvlјеn, pоdnоšеnjеm pismеnе оstаvkе i ukidаnjеm pоlоžаја imа prаvо dа kоd pоslоdаvcа budе rаspоrеđеn nа drugо rаdnо mеstо zа kоје ispunjаvа uslоvе, а štо је prоpisаnо članom 54. Zаkоnа.
Što se trajanja radnog odnosa tiče, službenik na položaju nakon javnog konkursa biva primljen u radni odnos na neodređeno vreme, a sam položaj je ograinčen na 5 godine, dok kasnijim raspoređivanjem na drugo radno mesto u upravi nastavlja radni odnos na neodređeno vreme.
Što se tiče pitanja minulog rada, staž iz druge uprave se svakako računa u minuli rad, primenom člana 36. stav 1 Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS", br. 38/2019, 55/2020, 51/2022 i 44/2023) koji kaže da zaposleni ima pravo na dodatak na osnovnu platu u visini od 0,4% osnovne plate za svaku navršenu godinu rada u radnom odnosu (minuli rad) u državnom organu, organu autonomne pokrajine, odnosno organu lokalne samouprave, nezavisno od toga u kom organu je radio i da li je organ u kome je zaposleni radio u međuvremenu promenio naziv, oblik organizovanja ili je prestao da postoji.
Članom 37. Zakona o kulturi propisano je sledeće: "Osnivač može imenovati vršioca dužnosti direktora ustanove, bez prethodno sprovedenog javnog konkursa, u slučaju kada direktoru prestane dužnost pre isteka mandata, odnosno kada javni konkurs za direktora nije uspeo." S obzirom da je vršilac dužnosti lice zaposleno u istoj ustanovi kulture na neodređeno vreme, zaključen je aneks ugovora o radu. Da li je neophodno da vršiocu dužnosti miruje radni odnos u ustanovi za vreme obavljanja funkcije?
Članom 37. Zakona o kulturi (“Sl. glasnik RS”, br. 72/2009, 13/2016, 30/2016 - ispr., 6/2020, 47/2021 i 78/2021) predviđeno je da osnivač može imenovati vršioca dužnosti direktora ustanove, bez prethodno sprovedenog javnog konkursa, u slučaju kada direktoru prestane dužnost pre isteka mandata, odnosno kada javni konkurs za direktora nije uspeo. Vršilac dužnosti direktora može obavljati tu funkciju najduže jednu godinu. Isto lice ne može biti dva puta imenovano za vršioca dužnosti direktora iz stava 1. ovog člana. Vršilac dužnosti direktora mora da ispunjava uslove za izbor kandidata za direktora iz člana 36. stav 1. ovog zakona. Vršilac dužnosti direktora ima sva prava, obaveze i ovlašćenje direktora.
Član 79. Zakona o radu (“Sl. glasnik RS”, br. 24/2005, 61/2005, 54/2009, 32/2013, 75/2014, 13/2017 - odluka US, 113/2017 i 95/2018 - autentično tumačenje) predviđa da zaposlenom miruju prava i obaveze koje se stiču na radu i po osnovu rada, osim prava i obaveza za koje je zakonom, opštim aktom, odnosno ugovorom o radu drukčije određeno, ako odsustvuje sa rada između ostalog i zbog izbora, odnosno imenovanja na funkciju u državnom organu, sindikatu, političkoj organizaciji ili drugu javnu funkciju čije vršenje zahteva da privremeno prestane da radi kod poslodavca.
Imajući u vidu da iako se radi o vršiocu dužnosti direktora ustanove, to lice ipak vrši funkciju i ima pravo na mirovanje radnog odnosa kod poslodavca.
Da li pravo na isplatu solidarne pomoći za rodjenje deteta zaposlenog iz Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinici lokalne samouprave, zastareva po isteku 3 godine od rođenja deteta?
Član 51. Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u jedinicama lokalne samouprave ("Sl. glasnik RS" broj 38/2019, 51/2022 i 44/2023) uređujesolidarnu pomoć zaposlenima. Stav 1. tačka 9. navedenog člana predviđa da zaposleni ima pravo na solidarnu pomoć za slučaj rođenja deteta - u visini prosečne mesečne zarade bez poreza i doprinosa u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku organa nadležnog za poslove statistike.
Da bi se ostvario pravo na solidarnu pomoć, potrebno je da zaposleni podnese zahteva, sa odgovorajućim dokazom (izvod iz MKR). Shodno članu 170. Zakona o zaposlenima u AP i JLS, akt kojim se se odlučuje o pravima, obavezama i odgovornostima službenika iz radnog odnosa, pa tako i akt o pravu na solidarnu pomoć, donosi se u formi rešenja, saglasno zakonu kojim se uređuje opšti upravni postupak, i ima karakter upravnog akta.
Zastarelost potraživanja iz radnog odnosa reguliše Zakon o radu, koji je u ovom slučaju lex generalis za propise kojima su uređena prava i obaveze zaposlenih u jedinicama lokalne samouprave (Zakon o zaposlenima u AP i JLS; Poseban kolektivni ugovor za zaposlene u JLS). Član 196. Zakona o rada propisuje da sva novčana potraživanja iz radnog odnosa zastarevaju u roku od tri godine od dana nastanka obaveze. Shodno tome, i prava na solidarnu pomoć za rođenje deteta zastareva u roku od 3 godine.
Postavlja se pitanje od kog dana se računa zastarelost. Prema članu 361. Zakona o oblaigacionim odnosima, zastarelost počinje teći prvog dana posle dana kada je poverilac (zaposleni) imao pravo da zahteva ispunjenje obaveze, ako zakonom za pojedine slučajeve nije drugačije propisano. Kako u Posebnom kolektivnom ugovoru nema posebnog roka za rok zastarelosti prava na solidarnu pomoći za rođenje deteta, rok zastarelosti od 3 godine se računa od narednog dana od dana rođenja deteta.