Pitanja i odgovori
Na ovoj stranici SKGO objavljuje odgovore Stručne službe SKGO na pitanja koja iz lokalnih uprava dobija u vezi sa funkcionisanjem lokalne samouprave u različitim oblastima i sa primenom nadležnosti i poslova gradova i opština.
Da li načelnik uprave ima pravo na prekovremeni rad?
S obzirom da je prvog jula 2017. godine počeo da se primenjuje Zakon o sistemu plata zaposlenih u javnom sektoru (“Sl. glasnik RS”, br. 18/2016 i 108/2016) na zaposlene u organima i organizacijama autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, izuzev odredaba člana 10. i čl. 37-39. koje se primenjuju od stupanja na snagu ovog zakona, odgovor je da načelnici opštinskih uprava nemaju pravo na uvećanje plate, propisane članom 18. ovog zakona, u koje spada i prekovremeni rad.
Naime, članom 25. Zakona o sistemu plata zaposlenih u javnom sektoru, a koji se odnosi na ograničenje prava na uvećanje plate, je propisano da zaposleni koji rade na radnim mestima koja su aktom Vlade iz člana 10. ovog zakona utvrđena kao rukovodeća radna mesta i zaposleni koji rade na radnim mestima čiji opis poslova uključuje odgovornost vezanu za rukovođenje organom, organizacijom ili drugim organizacionim oblikom u javnom sektoru, za vreme provedeno na radu na poslovima rukovodećeg radnog mesta, kao i državni službenici na položaju, odnosno službenici na položaju u organima autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave i funkcioneri, nemaju pravo na uvećanje plate iz člana 18. stav 1. tačka 1)-4) i st. 3. i 4. ovog zakona.
Ko donosi rešenje o godišnjem odmoru načelniku opštinske uprave?
Na osnovu člana 4. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama u jedinicama lokalne samouprave za službenike na položaju u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave, prava i dužnosti u ime poslodavca vrši organ autonomne pokrajine, odnosno jedinice lokalne samouprave nadležan za postavlјenje službenika na položaju, u konkretnom slučaju opštinsko veće.
Na koji način se službeniku može odrediti privremeni rad na poslovima koji nisu u opisu njegovog radnog mesta?
Shodno članu 33. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama u jedinicama lokalne samouprave službenik je dužan da, po pismenom nalogu neposrednog rukovodioca, radi i poslove koji nisu u opisu njegovog radnog mesta ako za njih ispunjava uslove, zbog privremeno povećanog obima posla, zamene odsutnog službenika ili u slučaju da na određeno radno mesto nije raspoređen nijedan službenik.
Vrstu i trajanje ovih poslova određuje neposredni rukovodilac pismenim nalogom, najduže na 30 radnih dana u periodu od šest meseci.
Da li se može postaviti vršilac dužnosti načelnika uprave kada postoji zamenik načelnika uprave?
Na osnovu člana 56. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama u jedinicama lokalne samouprave ukoliko nije postavlјen načelnik uprave, kao ni njegov zamenik, do postavlјenja načelnika uprave, kao i kada načelnik uprave nije u mogućnosti da obavlјa dužnost duže od 30 dana, Veće može postaviti vršioca dužnosti - službenika koji ispunjava utvrđene uslove za radno mesto službenika na položaju, koji će obavlјati poslove načelnika uprave, najduže na tri meseca, bez sprovođenja javnog konkursa.
Shodno navedenom članu, ne može se postaviti vršilac dužnosti načelnika uprave ukoliko je postavlјen zamenik načelnika uprave.
Na koji način radni odnos pripravniku može da preraste u radni odnos na neodređeno vreme?
Pripravnik je lice koje poslodavac prima u radni odnos na određeno vreme radi osposoblјavanja za samostalan rad u struci, odnosno samostalno obavlјanje posla.
Poslodavac može zasnovati radni odnos sa pripravnikom ukoliko postoji slobodno radno mesto u skladu sa Kadrovskim planom i ukoliko lice sa kojim zasniva takav radni odnos ima obrazovanje koje je propisano kao uslov za rad na tom radnom mestu.
Pripravnik je dužan da položi državni stručni ispit do okončanja pripravničkog staža.
Pripravniku koji ne položi državni stručni ispit, prestaje radni odnos.
Kada položi državni stručni ispit, pripravnik može da nastavi rad na neodređeno vreme ukoliko su ispunjeni drugi, propisima utvrđeni uslovi.
Da li je probni rad obavezan za sva lica koja prvi put zasnivaju radni odnos?
Shodno čl. 72. Zakona o zaposlenima u AP i JLS probni rad je obavezan za sva lica koja nisu zasnivala radni odnos u organu autonomne pokrajine, jedinici lokalne samouprave, ili državnom organu.
Probnom radu ne podležu službenici na položaju i lica koja rade na poslovima na radnim mestima u kabinetu izabranog lica u organu autonomne pokrajine, dok traje dužnost tog izabranog lica i radi učešća u pripremi ili realizaciji određenog projekta, najduže do završetka projekta.
Da li lica sa kojima je zaklјučen ugovor o stručnom osposoblјavanju bez naknade ulaze u maksimalni broj zaposlenih, odnosno u broj zaposlenih na određeno vreme (10%)?
Shodno članu 30. Zakona o zaposlenima u AP i JLS sa nezaposlenim licem poslodavac može zaklјučiti ugovor o stručnom osposoblјavanju bez naknade, radi stručnog osposoblјavanja, odnosno sticanja radnog iskustva i uslova za polaganje državnog stručnog ispita.
Na osnovu člana 10. Zakona o načinu određivanja maksimalnog broja zaposlenih u javnom sektoru ukupan broj zaposlenih na određeno vreme, zbog privremeno povećanog obima posla, lica angažovanih po ugovoru o delu, ugovoru o privremenim i povremenim poslovima, zaklјučenih neposredno ili preko omladinske ili studentske zadruge i lica angažovanih po drugim osnovima ne može biti veći od 10% broja zaposlenih na neodređeno vreme kod organizacionog oblika.
Organizacioni oblik koji ima manje od 100 zaposlenih može da ima najviše do 10 zaposlenih ili angažovanih lica u smislu stava 1. ovog člana.
Ograničenje iz st. 1. i 2. ovog člana ne odnosi se na:
1) radno angažovanje nezaposlenih lica u cilјu sprovođenja mera aktivne politike zapošlјavanja u skladu sa propisima koji uređuju oblast zapošlјavanja (javni radovi i dodatno obrazovanje i obuke), a koje se realizuje preko Nacionalne službe za zapošlјavanje;
2) radno angažovanje lica radi realizacije projekata koji se finansiraju sredstvima Evropske unije ili sredstvima donacija, ukoliko se naknade za njihov rad, sa pripadajućim porezima i doprinosima, finansiraju iz ovih izvora;
3) zamenu privremeno odsutnog zaposlenog;
4) lica angažovana na određeno vreme u osnovnom i srednjem obrazovanju;
5) poslove sezonskog karaktera (protivgradna zaštita, sprovođenje anketa u skladu sa zakonom i drugi poslovi čije je obavlјanje vezano za određenu sezonu u godini u skladu sa zakonom);
6) radno angažovanje lica na projektima u oblasti socijalne zaštite na nivou jedinice lokalne samouprave (dnevni boravak za decu i odrasla lica sa smetnjama u razvoju, personalna asistencija za lica sa posebnim potrebama);
7) radno angažovanje lica na projektima i programima u oblasti kulture;
8) lica angažovana na određeno vreme radi privremenog upućivanja na rad u inostranstvo u diplomatsko-konzularna predstavništva Republike Srbije u inostranstvu, u skladu sa zakonom kojim se uređuju spolјni poslovi;
9) radno angažovanje lica za sprovođenje stručnog usavršavanja zaposlenih u organima državne uprave, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, u skladu sa zakonom;
10) lica angažovana na određeno vreme u skladu sa posebnim zakonima (u oblasti naučnoistraživačkog rada, visokog obrazovanja, Pravosudnoj akademiji, u oblasti odbrane i drugim oblastima u kojima navedena vrsta angažovanja ne podleže ograničenjima utvrđenim opštim propisima o radu);
11) radno angažovanje konsultanata u poslaničkim grupama u Narodnoj skupštini;
12) radno angažovanje lica u vezi sa prevođenjem pravnih tekovina Evropske unije, stručnom i jezičkom redakturom pravnih tekovina Evropske unije, kao i angažovanje eksperata u postupku izrade pregovaračkih pozicija od strane Kancelarije za evropske integracije i člana Vlade zaduženog za evropske integracije.
S obzrom na navedne zakonske odredbe, nezaposlena lica sa kojima je zaklјučen ugovor o stručnom osposoblјavanju bez naknade ne ulaze u broj od 10% zaposlenih odnosno angažovanih lica na određeno vreme, a u odnosu na broj zaposlenih na neodređeno vreme kod organizacionog oblika.
Koji su akti opredelјujući da se poreskom inspektoru koji radi u Gradskoj upravi i ima rešenje od početka godine kojim je raspoređen na radno mesto u zvanju samostalni savetnik tokom godine uruči novo rešenje kojem se raspoređuje na isto radno mesto, ali u zvanju savetnik, uz napomenu da ima sve preduslove za više zvanje (VSS, državni fakultet, 20 godina rada na istim poslovima, a tokom 5 godina je obavlјena i funkcija šefa)?
Zakon o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave, kao i prateće uredbe, ne propisuju mogućnost premeštaja na radno mesto u neposredno niže zvanje, izuzev kada je reč o odredbama koje slede.
Član 145. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave glasi:
„Za teže povrede dužnosti iz radnog odnosa može da se izrekne:
1) novčana kazna od 20% do 30% osnovne plate, isplaćene za mesec u kome je novčana kazna izrečena, u trajanju do šest meseci;
2) određivanje neposredno nižeg platnog razreda;
3) zabrana napredovanja do četiri godine;
4) premeštaj na radno mesto u neposredno niže zvanje uz zadržavanje platnog razreda čiji je redni broj istovetan rednom broju platnog razreda u kome se nalazi radno mesto s koga je premešten;
5) prestanak radnog odnosa“.
Dakle, u slučaju utvrđene teže povrde dužnosti iz radnog odnosa može da se izrekne kazna premeštaja na radno mesto u neposredno niže zvanje uz zadržavanje platnog razreda čiji je redni broj istovetan rednom broju platnog razreda u kome se nalazi radno mesto s koga je premešten.
Na osnovu čl. 34. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave:
„U slučaju elementarnih nepogoda, više sile ili drugih nepredvidivih okolnosti, službenik je dužan da, po pismenom nalogu neposrednog rukovodioca, radi na radnom mestu nižem od svog, dok traju te okolnosti.
Službenik za to vreme zadržava prava koja proizlaze iz njegovog radnog mesta“.
Uredbom o ocenjivanju državnih službenika i to čl. 42. je propisano:
„Državnom službeniku čiji je rad u periodu za vanredno ocenjivanje, ocenjen ocenom "zadovolјava" rukovodilac organa donosi rešenje o premeštaju na radno mesto razvrstano u neposredno niže zvanje koje odgovara stepenu njegovog obrazovanja i određuje mu se koeficijent platnog razreda čiji je redni broj istovetan rednom broju platnog razreda u kome se nalazi radno mesto sa koga je premešten, a ako takvo radno mesto ne postoji određuje mu se platni razred sa neposredno nižim koeficijentom u okviru platne grupe koja odgovara zvanju u koje je izvršilačko radno mesto državnog službenika razvrstano. Uz to rešenje, državnom službeniku dostavlјa se i izveštaj o vanrednom ocenjivanju“.
Najzad , čl. 86 . Zakona o državnim službenicima je propisano: „Državni službenik kome na vanrednom ocenjivanju bude određena ocena"zadovolјava" premešta se na radno mesto razvrstano u neposredno niže zvanje koje odgovara stepenu njegovog obrazovanja i određuje mu se koeficijent platnog razreda čiji je redni broj istovetan rednom broju platnog razreda u kome se nalazi radno mesto sa koga je premešten, a ako takvo radno mesto ne postoji određuje mu se platni razred sa neposredno nižim koeficijentom u okviru platne grupe koja odgovara zvanju u koje je izvršilačko radno mesto državnog službenika razvrstano.Državnom službeniku kome na vanrednom ocenjivanju bude određena ocena"ne zadovolјava" prestaje radni odnos danom konačnosti rešenja.Rešenjem kojim je na vanrednom ocenjivanju određena ocena"ne zadovolјava" utvrđuje se i da državnom službeniku prestaje radni odnos”.
S obzirom na činjenicu da je izabran novi gradonačelnik koji želi da na mesto šefa Službe budžetske inspekcije rasporedi neko drugo lice, koji je redovan zakonski put za vraćanje šefa Službe za budžetsku inspekciju u Gradsku upravu, na neko od izvršilačkih radnih mesta? Odluku šalјem u prilogu.
Analizom predmetne odluke ne može da se pouzdano zaklјuči o osnovanosti pravnog stanovišta za osnivanje budžetske inspekcije. Pretpostavka, ali samo pretpostavka, koja proizilazi iv postavlјenog pitanja je da je lice koje je šeb budžetske inspekcije zaposleni u Graskoj upravi. Ipak, tek nakon analize pojedničanih akata u pogledu radno-pravnog statusa ovog lica bi mogao da se da konkretniji odgovor na postavlјeno pitanje.
Da li komunalni policajci mogu da budu razvrstani u različita zvanja – viša od zvanja predviđenih za IV stepen stručne spreme, obzirom da neki od njih imaju i diplome fakulteta ili viših škola (VI i VII stepen) i kako definisati uslove i opise za to radno mesto u tom slučaju? Da li mogu da obavlјaju iste poslove, imaju isti naziv radnog mesta, a da su različito plaćeni (s obzirom na stepen stručne spreme)?
Shodno članu 32. Zakona o komunalnoj policiji komunalni policajci moraju da imaju stečeno najmanje srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju. Dakle, bez obzira što neki od zaposlenih komunalnih policajaca imaju stečeno visoko obrazovanje za obavlјanje poslova komunalnog policajca je propisano srednje obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju. Navedeno dalјe znači da zaposleni kounalni policajci ne mogu biti različito plaćeni u odnosu na stečeno obrazovanje, već je to moguće usled stečenih drugih, na zakonu zasnovanih razloga.
Da li radna mesta pomoćnika gradonačelnika u Kabinetu treba da budu sistematizovana? Kako definisati uslove koje treba da ispunjavaju pomoćnici, obzirom da je moguća njihova česta promena? Da li treba i njima da budu određena zvanja obzirom na to da imaju različiti stepen stručne spreme (jer ukoliko se odrede zvanja, ona povlače i visinu njihove zarade – međusobno različitu)?
Na osnovu čl. 58. Zakona o lokalnoj samoupravi statutom opštine može se predvideti da se u opštinskoj upravi postavlјaju pomoćnici predsednika opštine za pojedine oblasti (ekonomski razvoj, urbanizam, primarna zdravstvena zaštita, zaštita životne sredine, polјoprivreda i dr.).
Pomoćnici predsednika opštine pokreću inicijative, predlažu projekte i sačinjavaju mišlјenja u vezi sa pitanjima koja su od značaja za razvoj u oblastima za koje su postavlјeni i vrše druge poslove utvrđene aktom o organizaciji opštinske uprave.
Pomoćnike predsednika opštine postavlјa i razrešava predsednik opštine.
U opštinskoj upravi može biti postavlјeno najviše tri pomoćnika predsednika opštine.
Na osnovu Zakona o zaposlenima u AP i JLS radni odnos može se zasnovati i za vreme čije trajanje je unapred određeno (radni odnos na određeno vreme) na radnim mestima u kabinetu gradonačelnika, predsednika opštine ili predsednika gradske opštine, dok traje dužnost tih izabranih lica (pomoćnici gradonačelnika, odnosno predsednika opštine kao i druga lica koja zasnivaju radni odnos na radnim mestima u kabinetu.
S obirom da pomoćnike postavlјa predsednik opštine i da oni zasnivaju radni odnos u kabinetu, koji je deo opštinske uprave, to dalјe znači da pomoćnici treba da budu deo Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji, ali ne i da treba da im se odrede odgovarajuća zvanja.
Da li radna mesta administrativno - tehničkog osoblјa (poslovnog sekretara, poslovi protokola i sl.), u Kabinetu gradonačelnika za koja se lica primaju na rad na određeno vreme treba da budu sistematizovana u Pravilniku o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Gradskoj upravi?
Shodno čl. 3. Zakona o zaposlenima u autonomnim pokrajnama i jedinicama lokalne samouprave nameštenik je lice koje zasniva radni odnos radi obavlјanja pratećih, pomoćno-tehničkih poslova u autonomnoj pokrajini i jedinici lokalne samouprave. Kabinet gradonačelnika, inače, predstavlјa posebnu organizacionu jedinicu unutar uprave, te stoga zaposleni koji obavlјaju prateće, pomoćno-tehničke poslove (nameštenici) treba da budu sistematizovani u Pravilniku u unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta.